Tekst vergroten Tekst verkleinen

Advertentie

De ogen van de panda. Een kwarteeuw later.


De ogen van de panda. Een kwarteeuw later. Het boek "De ogen van de panda. Een kwarteeuw later." las ik voor het eerst in 1993. Ik was dan ook erg benieuwd naar de herwerkte versie, 22 jaar na de eerste uitgave. "De ogen van de panda" is een milieufilosofisch essay waarin Vermeersch op zoek gaat naar de essentie van het ecologisch probleem. Hij legt de oorzaak bij ons WTK-bestel: het systeem waarbij wetenschap, techniek en kapitalisme verstrengeld zijn en elkaar versterken en stimuleren; een systeem dat zeer efficiënt is voor het realiseren van de doelstellingen van individuele personen, maar een eigen dynamiek heeft ontwikkeld die door niemand gepland of zelfs maar gecontroleerd wordt en die een tendens heeft tot onbeperkte uitbreiding.

Het WTK-bestel ontplooit zich echter in een wereld die eindig is en moet dus vroeg of laat botsen op de grenzen van de wereld: de eindigheid van grondstoffen, van energiebronnen, van ruimte om afval op te nemen en van de kracht van het ecosysteem aarde (de bedreiging ervan door de vermindering van de biodiversiteit).
De enige oplossing bestaat dan ook in een type van produceren en consumeren dat de eindigheidsfactor wel in rekening brengt: een stationaire economie (steady state) die niet streeft naar groei, maar integendeel naar stabilisatie, zowel van het aantal consumenten (stoppen van bevolkingsexplosie) als van het consumptiepeil per individu.

De overbevolking is voor hem een kernaspect van de hele ecoproblematiek en net over dat aspect kreeg hij nauwelijks gehoor. ‘Op dat vlak is het boek totaal mislukt’, zo schrijft hij oprecht.
Hij pleit voor daadkracht en reorganisatie van het systeem maar vervalt niet in zweverige ideeën van natuurverering en –mystiek. Vermeersch benadert het probleem op een rationele manier, met de nadruk op feiten en hun langetermijngevolgen.

Deze nieuwe versie is in eerste instantie een taalkundige modernisering, waarbij hij onze huidige taalregels –en gevoeligheden op zijn tekst toepast. Nieuw inhoud vinden we in een epiloog, waarmee zijn oorspronkelijke tekst toetst aan gebeurtenissen en publicaties die sindsdien de revue zijn gepasserd. Zo dient hij tegenstanders als de Deense milieuscepticus Bjørn Lomborg van weerwoord. Hij heeft ook relevante commentaar toegevoegd aan de tekst van 1988, evenals een boeiende tekst over biodiversiteit ingelast. Voorts gaat hij dieper in op het gedachtegoed en de verdiensten van denker Hans Achterhuis.

En wat blijkt? Een kwarteeuw later houdt de kern van zijn betoog nog altijd stand, de argumenten zijn sterker geworden. Veel van zijn voorspellingen uit het verleden zijn juist gebleken. En toch blijft hij genuanceerd: Vermeersch is niet blind voor de verworvenheden van het WTK-bestel, maar hij staat ook stil bij de nadelen.

Volgens mij is het zijn verdienste dat hij het ecoprobleem volledig rationeel en fact based benadert. Wie zijn boek leest kan niet anders dan vaststellen dat hij gelijk heeft. Hij brengt de complexe materie helder over en zonder franje. Zijn boek blijft actueel en is een aanrader voor een ieder die met de toekomst van de aarde en de mens begaan is.

Door Micha Cole (toegevoegd op 01/02/2011)

  • Auteur: Etienne Vermeersch
  • ISBN: 9789089241122
  • Pagina's: 160
  • Prijs: 16.5 EUR Bestel dit boek
  • Uitgever: Houtekiet

Stuur dit artikel naar een vriend - Stuur dit artikel naar een vriend(in)

ZoekenMeer info

Het Weer

Recensies

Nieuws

Cartoons