De stille dood van het neoliberalisme / Recensies / Politics.be

Advertentie

De stille dood van het neoliberalisme

In het nieuwe boek van globaliseringscriticus John Vandaele, getiteld “De stille dood van het neoliberalisme”, bespreekt de auteur 2 grote onderwerpen. In het eerste deel behandelt hij wat, volgens hem, de gevolgen zijn van het mondialiseringsproces, wat hij definieert als 'het proces waardoor geld, goederen, diensten, informatie, beelden, mensen... zich makkelijker èn sneller dan vroeger, over bijna de gehele aardbol verplaatsen'. In het tweede deel herneemt hij de thematiek die hij ook al besprak in 'Het Recht van de Rijkste', namelijk dat de grote, internationale instellingen zoals de WTO, de Wereldbank en de VN, geen objectieve, rechtvaardige scheidsrechters zijn, maar onderliggende belangen dienen; met name die van de rijkere (en dus machtigere) landen in de wereld.

De invalshoek van het boek is niet echt heel nieuw te noemen: het is meer een herhaling en systematisering van bekende argumenten, uit bepaalde sceptische hoek, tegen het globaliseringsproces zoals we het nu zien. De schrijfstijl is eerder aan de toegankelijke kant, doorspekt met anekdotes, cijfermateriaal en het trachten uit te leggen van causale verbanden tussen verschillende fenomenen, zoals stijgende huisprijzen en werkloosheid. De titel wordt verklaard doordat de auteur meent dat het globaliseringsproces, van de laatste decennia, gestoeld is op de neoliberale ideologie. Mijn inziens is het echter jammer dat hij geen systematische uitleg geeft wat nu de voorstanders van het neoliberalisme wel en niet beargumenteren. Het beperkt zich, naar mijn oordeel, tot eerder anekdotische vermeldingen van standpunten.

De auteur tracht zijn verhaal genuanceerd voor te stellen. Hij erkent bijvoorbeeld de wenselijke effecten van markten, maar stelt ook dat deze niet zonder meer ongereguleerd gelaten kunnen worden. Aan de hand van voorbeelden, zoals de milieuproblematiek en de economisch en sociale gevolgen voor de lagere klassen in de wereld, tracht hij dit standpunt te onderbouwen. Over het algemeen komt de auteur, naar mijn aanvoelen, weliswaar overtuigend over, maar eerder door emotionele redenen, dan echt zuiver objectieve analyses. Daarvoor gaat het boek te beperkt in op de complexe materie. Zeker iemand die ideologisch voorstander zou zijn van ‘het neoliberalisme’ lijkt mij niet overtuigd te kunnen worden van het tegendeel door dit boek, door het veel te beperkt ingaan op waar deze ideologie wel en niet voor zou staan. In het algemeen zou ik het boek echter toch aan iedereen aanraden die een toegankelijke inleiding wenst in de andersglobalistische argumentatie tegen het huidige status quo.

John Vandaele (1959) is journalist bij het maandblad Mo* Hij schreef jaren voor De Morgen over mondialisering en schrijft nu freelance voor het weekblad Knack. Hij publiceerde meerdere boeken waaronder Het Recht van de Rijkste (Houtekiet, 2005) over democratie en internationale instellingen.