Drammen Dreigen en Draaien - hoe het onderwijs twintig jaar lang vernieuwd werd / Recensies / Politics.be

Advertentie

Drammen Dreigen en Draaien - hoe het onderwijs twintig jaar lang vernieuwd werd

Drammen Dreigen en Draaien - hoe het onderwijs twintig jaar lang vernieuwd werd Dit boek vertelt hoe het onderwijs in Nederland door de overheid 20 jaar lang meestal in slechte zin vernieuwd werd. De schrijver geeft de grootste kritiek op een beleid waarbij prestigieuze en goedklinkende heilsverwachtingen voor een betere wereld, samen met de angst voor gezichtsverlies, belangrijker waren dan dagdagelijkse problemen op het terrein. Kennis van zaken was niet nodig om als expert op te komen draven, met alle gevolgen van dien. Het valt op dat de slechte hervormingen ingezet werden door de socialistische PVDA-politici, waarbij ze veel tegenstand kregen van de andere partijen. Uiteindelijk echter zette een christelijke CDA-politicus het beleid gewoon voort.

Toch was er ook kritiek in de rangen van de PVDA zelf. Al op 4 september 1993 zei de PVDA-ideoloog Bart Tromp: "Zolang onderwijshervormingen over de hoofden van degenen die onderwijs geven worden bedacht en ingevoerd, zolang dat gebeurt op de manier waarop Sovnarkom de Sovjet-Russische graanoogst plande, zo lang zal het resultaat van die hervormingen vergelijkbaar zijn met de graanoogsten in de voormalige Sovjet-Unie." CDA-fractieleider Brinkman gaf al op 3 juni 1991 een gelijkaardige kritiek op de PVDA: "Wij zijn bereid de school zelf en niet [de staatssecretaris] meer ruimte te geven ten aanzien van lesprogramma's, organisatie en beheer".

Hoogleraar onderwijskunde prof. dr. J. Dronckers geeft ook al een verschil in visie aan tussen de politiek en ouders: "Veel ouders handelen precies tegengesteld aan wat de politiek wil. Ze associëren kwaliteit van onderwijs met een kleine, en niet met een grote school." Onderzoek zou bovendien uitwijzen dat geen concurrentie tussen scholen de kwaliteit ervan geen goed doet. Toch gaat Nederland voor grote scholen, grote klassen waarbinnen leerlingen van alle niveaus.

Verder in het boek komen de verheven maar onmogelijke idealen aan bod van de politici: "De discussie over de zwakste leerlingen werd beheerst door wensdenken, door het ideaal van de maakbare leerling. Alle leerlingen moesten dat niveau aankunnen, eventueel met extra zorg." Een beleid dus dat tot doel had alles te veranderen maar hierbij weinig of niets aantrok van de wensen van zowel de ouders, de leerlingen, de leraars, de directie als de specialisten. Het idee van de maakbare samenleving en alle vernieuwingsexperimenten die in haar naam kunnen worden bedacht, was dus belangrijker dan de werkelijkheid. Nadat de problemen op het veld steeds duidelijker zichtbaar werden, bleef het beleid voet bij stuk houden, of zagen ze dit als aanleiding om verder te experimenteren.

In Vlaanderen lijkt dit boek niet zo interessant, moest het niet zo zijn dat er bij mijn weten geen dergelijk boek over het Vlaams onderwijs bestaat en dat de ideologische beleidskeuzes van ons veeleer ook socialistische onderwijsministers zeer gelijkaardig zijn. Bovendien gaat de onderliggende discussie over de al dan niet positieve rol van de overheid in het onderwijs - ook in Vlaanderen zien we dat dit debat meer dan nodig is. Ik hoop dan ook in de nabije toekomst een dergelijk boek te kunnen recenseren over het Vlaamse onderwijs. In deze bespreking ga ik dan ook uit van een voornamelijk Vlaams lezerspubliek. Ten slotte moet opgemerkt worden dat het boek al enkele jaren oud is en mijn kennis van het Nederlandse schoolbeleid niet voldoende is om te bespreken wat er nadien nog is gebeurd.

De schrijver, Leo Prick, is een columnist, een oud-leraar en een arbeidspsycholoog. Hij schreef nog verschillende andere boeken en columns over onderwijs, zoals "Onderwijs op de divan: een kritische analyse".