Doodlopende hulp / Recensies / Politics.be - Jouw politieke portaalsite

Advertentie

Doodlopende hulp

Doodlopende hulp Volgens dit boek is de derde wereld hulp aan Afrika niet de oplossing maar het probleem. In de media kon dit controversiële idee wel op belangstelling kon rekenen, toch moest ik voor een aankoop een bestelling plaatsen in de boekenwinkel. Is er te weinig aandacht naar dit thema of durven de boekenwinkels niet? Nochtans is het helemaal niet het eenzijdige boek dat sommige critici ervan maken, en wordt met algemeen aanvaarde economische mechanismen uitgelegd wat er allemaal misloopt met hulpstromen.

Door internationale hulporganisaties, inclusief onze 11.11.11, wordt het boek afgedaan als goedbedoelde nonsens die niet gebaseerd zijn op feiten. Dat is dan de Europese paternalistische reflex, stelt schrijfster Dambisa Moyo. Afrikanen worden alweer niet serieus genomen als het over hun eigen zaken gaat. Er wordt niet werkelijk naar hun geluisterd en ze worden overspoeld met geld waar ze zelf dikwijls niet om hebben gevraagd. Dit werkt corruptie in de hand en houdt privé kapitaal tegen. Hulp doodt ook dikwijls locale initiatieven – gratis hulp drukt lokale bedrijven die dezelfde producten maken uit de markt. Aan het einde van het boek stelt Moyo zelfs een alternatieve vorm van derde wereld hulp voor, waarbij de negatieve aspecten minder sterk zijn.

De beperking van het boek is dat de fout van de problemen bijna exclusief op het Westen ge-oriënteerd wordt. Dat neemt niet weg dat het zijn verdienste heeft in het debat, maar volgens het boek “Our Culture, what's left of it” (uit 2005) van de schrijver-arts Theodore Dalrymple, die zelfs ook in Zambia (toen Rhodesië) heeft gewerkt, is er echter ook een belangrijk cultureel probleem bij sommige Afrikanen, waardoor de economisch belangrijke deugd van spaarzaamheid niet wordt gevolgd. Door het tribalisme is het de taak van een stamlid met inkomsten om zijn uitgebreide familie te ondersteunen. Dit op het eerste zicht sociale element heeft echter als valkuil dat inkomsten, aldus Dalrymple, nooit als voldoende worden ervaren: hoe groter het inkomen hoe meer mensen afhankelijk (kunnen) worden en hoe meer de neiging om op een corrupte manier nog meer geld te verdienen.

De econoom Dambisa Moyo is geboren in Zambia en heeft een indrukwekkende CV, inclusief doctoraat in Oxford en een economische opleiding in Oxford. Time Magazine heeft haar in mei uitgeroepen als één van 's werelds honderd meest invloedrijke personaliteiten ter wereld. Haar ouders studeerden vol idealisme in 1970 af aan de universiteit in Zambia aan het einde van het koloniale tijdperk, in de hoop op een toekomstgericht volwassen Afrika. De geschiedenis heeft hen niet altijd het verwachtte resultaat opgeleverd, maar het blijkt dat hun dochter diezelfde hoop niet heeft opgegeven. Vandaar ook dit soms verrassend positief ingestelde boek, dat heel vlot wegleest.