Tekst vergroten Tekst verkleinen

Advertentie

Arbeid: lust of last?


Arbeid: lust of last? Rudy Aernoudt is directeur van de beleidscel van Vlaams Minister van Economie Moerman, een volbloed VLD’er dus mét hoge politieke verantwoordelijkheid. Niet iemand waar je een relativerende kijk op arbeid, werkgelegenheid, participatiegraad en werklozen verwacht. En toch is zijn boek juist dat: een evenwichtig, omzichtig, relativerend product. Geen drammerig betoog over een België regelrecht de verdoemenis van 2050 tegemoet schuivend, geen tirade tegen werklozen. Geen bordkartonnen constructies zoals we gewend zijn van het V.B.O., het V.E.V. of godbetert Unizo.

De auteur trapt in zijn boek waarschijnlijk op een aantal gevoelige tenen, we vermoeden niet in de laatste plaats op deze van vele van zijn partijgenoten.

- “De algemeen aanvaarde stelling dat werkloosheid leidt tot sociaal isolement is maar heel gedeeltelijk juist”. Dit isolement bestaat evenzeer voor twee verdieners, levend onder permanente stress, de zgn. “dinsies” wat staat voor “double income, no sex”.
- Is arbeid de beste remedie tegen armoede? Niet altijd: heel wat werkende mensen stijgen niet boven de armoedegrens uit, de zgn. “working poor”. Landen met een hoge participatiegraad (vroeger en langer werken) zoals het Verenigd Koninkrijk en de USA hebben een hoog armoedecijfer bij de actieve bevolking. De USA met een participatiegraad van meer dan 80% kent 17% armoede bij de werkende bevolking. Dat is drie maal België.
- Moeten we arbeid associëren met zelfrealisatie, geluk een bijdrage aan god’s schepping? Zelfs in het verleden was daarover geen eensgezindheid. Voor de antieke filosofie was arbeid een pijnlijke, vernederende noodzakelijkheid, een degradatie van de mens; Arbeid adelt, maar adel arbeidt niet zegt men wel eens. Paul Lafargue, schoonzoon van Karl Marx, schreef “Le droit à la paresse”. Het recht op arbeid opgeëist door de arbeiders omschreef hij zelf als en recht op miserie…
- Hoe staan de Vlamingen tegenover hun werksituatie? Een op drie ervaart psychische vermoeidheid en werkstress als een probleem. Een op vijf kampt met motivatieproblemen door het weinig boeiende en aantrekkelijke werk. Voor één op tien is de combinatie werk-privé een ernstig probleem.
- Een arbeidsmarktproblematiek die zich enkel richt tot de werkenden en tot zij die in staat zijn om te werken en werkwillig zijn en waarbij solidariteit voorwaardelijk wordt, lijkt ons een gedeelte van de bevolking te onderdrukken. Er is ook zoiets als recht op leven.
- Er is een realiteit die we niet langer kunnen verdringen: niet voor iedereen kan een geschikte oplossing worden gevonden. En die mensen mogen niet door de mazen van het net vallen.

Rudy Aernoudt gaat ook tekeer tegen het zondebokmechanisme waarbij de bevolking in al dan niet aanvaarde groepen wordt ingedeeld. Eerst zijn er diegenen die deelnemen aan het economisch proces. Zij zijn de nobele categorie. Dan volgen de inferieure groepen 'geklasseerd' volgens hun afnemend belang in termen van bijdrage aan het Bruto Binnenlands Product. Het best geplaatst zijn de werkzoekende werklozen. Dan volgen de niet-uitkeringsgerechtigde werklozen, al dan niet op zoek naar werk. Dan volgt de vierde categorie, de niet-werkenden. Zij tellen niet mee. Zij komen niet voor in de statistieken van het BBP. Zij zorgen “slechts”voor hun kinderen of familieleden, of zijn artistiek bezig.

Ook Europa wordt de mantel uitgeveegd. Zelfs het sociale handvest krijgt er van langs: 'Het Handvest heeft alleen betrekking op de werkenden. Het sociaal actieprogramma is noch sociaal, noch een programma'. Het Lissabonproces 'moet niet op de helling gezet worden, maar er moet een humane dimensie aan toegevoegd worden zodat een sociaal Europa een meer competitief Europa kan begeleiden.'

In het licht van de actuele discussies, betogingen en stakingen in België rond het zogenaamde 'generatiepact' krijgt de stelling van de auteur 'Om de participatiegraad te verhogen moeten wij de leer en studietijd zo kort mogelijk maken en ook de geniettijd naar een hogere leeftijd opschuiven. Deze benadering houdt geen rekening met het individueel verhaal van eenieder en met de steeds wijzigende verlangens van ieder individu. Voor al de verschillende menselijke verhalen moet mijns inziens een evenwaardige plaats in ons maatschappelijk model kunnen worden voorzien' een bijzondere kleuring. Dat is andere taal dan de modderteksten die de verenigde editioralisten van de Vlaamse kranten kwistig strooiden over de mensen die zich recent via hun vakbonden tegen langer werken trachtten te verzetten.

Want zoals in het boek herhaaldelijk benadrukt wordt: een hogere participatiegraad leidt niet automatisch tot een economisch en sociaal gezondere maatschappij. Een ander belangrijk element, waarover zelden gesproken wordt, is de productiviteit. De gemiddelde werkende Belg werkt gemiddeld 250 uur minder dan de werkende Amerikaan. Maar dit heeft een beperkte invloed op de welvaart door de hoge arbeidsproductiviteit (0,13% hoger dan in de V.S.) van de Belgische arbeiders. Zwijgen over deze hoge productiviteit en enkel kijken naar de langere werktijden en verlengde loopbanen in andere landen is uiteraard om moeilijkheden vragen.

Samenvattend schrijft Aernoudt 'Wij pleiten ervoor het participatiefetisjisme op te bergen, net als de fetisj van het aantal uren per week. Het systeem van tijdsparen gekoppeld aan flexibele arbeidsmarktwetgeving zijn de stapstenen voor de toekomst. Daarnaast moeten we het recht op inkomen durven loskoppelen van de plicht tot arbeid. Nochtans moet de werkloosheidsval dringend worden aangepakt zodat werken meer loont dan niet-werken.In deze context dient de loonwig (de kloof tussen bruto- en nettoloon) te verkleinen'.

“Arbeid lust of last” is geen omvangrijk, maar wel een interessant en helder geschreven werk. De auteur laat de lezer wel weten dat het boek deel uitmaakt van een triptiek. Samen met het vroeger verschenen: “Waarom het Konijn eruitziet als een eend” en “Waarom corruptie welig tiert”is “Arbeid…”de derde bouwsteen van een maatschappelijk model dat vanzelfsprekend apart kan gelezen worden, maar de drie boeken kunnen mekaar ook verrijken”.

In haar inleidende commentaar zegt minister Moerman “Dit boekje heeft niet de pretentie om een allesomvattende oplossing aan te brengen maar om een paar bouwstenen aan te dragen”. “Ik moedig de lezers die zich door deze rijke vraagstelling worstelen aan om op basis hiervan een eigen visie te ontwikkelen…”

Dit is een eerder lauwe reactie.
Maar misschien spreekt dit juist ten gunste van het boek. Een soort omgekeerde aanbeveling, dus.





Door Frank Maerten (toegevoegd op 15/12/2005)

  • Auteur: Rudy Aernoudt
  • ISBN: 9054668377
  • Pagina's: 131
  • Prijs: 17.9 EUR Bestel dit boek
  • Uitgever: Roularta Books

Stuur dit artikel naar een vriend - Stuur dit artikel naar een vriend(in)

ZoekenMeer info

Het Weer

Recensies

Nieuws

Cartoons