Advertentie
begrotingsdebat open vld
(22/12/2011) 1. Virtuele begroting
In september trapt de minister-president met de septemberverklaring traditioneel het politieke jaar af. Hij stelt er de krachtlijnen van de begroting voor het volgende jaar voor. Kris Peeters kwam dit jaar al op 26 september met een stapel cadeautjes naar het Vlaams Parlement. Hij stelde voor 230 miljoen euro nieuwe beleidsplannen voor.
commissaris Olli Rehn verwachtte dat de groei naar nul zou zakken. Van Rouveroij pleitte toen al voor 0,8%. Al gauw werd de groei effectiefgehalveerdnaar0,8%.
Ook het Rekenhof raadde de regering aan best meteen rekening te houden met die groeivertraging.
De regering moest een begrotingscontrole aankondigen voor februari nog voor haar begroting in het Parlement werd besproken. Door de halvering van de groei moet ze circa 160 miljoen euro vinden. Het Rekenhof was het met de kritiek van Open Vld al eens dat de buffervan 40 miljoen om een tegenvallende groei het hoofd te bieden, absoluut te weinig was. Het Hof stelde ook andere manco’s in de begroting vast:
-
-
-
de dotaties waren ongeveer met 130 miljoen overschat en er was voor circa 55 miljoen
gewestbelastingen teveel aan inkomstenzijde ingeschreven.
de begroting 2012 voorziet opnieuw in een belangrijk bedrag aan uitgaven voor participaties (nl. 150 miljoen €). Los van het feit dat niet toegelicht wordt waarvoor dit krediet zal dienen, zal dit bedrag met schuld worden genancierd.HetRekenhof
merkt nogmaals op dat Eurostat en het Instituut voor de Nationale Rekeningen (INR) de aanwending van deze kredieten nauwgezet opvolgen en eventueel herclasseren
zoals dat voor 2010 het geval geweest is. In 2010 werd voor 54,7 mio € aan participaties geherclasseerd met een negatief gevolg voor het ESR vorderingensaldo van de Vlaamse Gemeenschap.
Om de beoogde schuldaouwterealiseren,isdeeffectieveterugbetalingvandestaatssteun door KBC, verhoogd met een terugbetalingspremie, noodzakelijk. Voor het jaar 2012 werd dit bedrag geraamd op 1,725 miljard euro. Maar de actualiteit
gebiedt ook hier om voorzichtige hypothesen te gebruiken. Deze transactie
Op de oppositiebanken geloofde de fractie van Open Vld haar eigen oren niet. Europa keek verwonderd naar Vlaanderen. Het nieuwe beleid was mogelijk dankzij een groeiverwachting van 1,6%. De ikkerlichtenvooreengroeivertraging oeptennochtanseenvooreenaan.Nogtijdens het debat over de septemberverklaring wees Open Vld-fractievoorzitter Sas van Rouveroij erop dat Europees
Het is duidelijk dat in deze voorliggende virtuele begroting de ontvangsten, zowel uit de groei van de middelen via de bijzondere nancieringswetalsdeterugbetalingvandeKBC-schuld,zwaar overschat zijn. De budgetcontrole van februari zou wel eens kunnen uitwijzen dat er grote saneringen nodig zijn en er van het beloofde nieuw beleid weinig in huis kan komen.
2. Vereffening Gemeentelijke Holding
Dat zorgde ervoor dat de regering een bijkomende budgettaire inspanning van 265 miljoen moest leveren om de begroting 2011 op koers te houden, want Peeters II wilde koste wat het kost het jaar afsluiten met een evenwicht. Zo hoort het ten andere. Maar dan wel op een manier die de parlementaire regels respecteert waarmee deze regering het keer op keer moeilijk hee.Begin november werd 158 miljoen euro gevonden. Allerlei begrotingsposten werden uitgekuist, een uitgebleven indexsprong en de factuur voor de stemcomputers die vertraging hee,werdenaangesproken (60,7 miljoen) en Muyters telde voor 97,1 miljoen meevallers in de boekhouding op.
In december werd dan de rest (107 miljoen) gevonden. De begrotingsminister monitorde de begroting nog eens op haar onderbenutting, een optelsom van de verschillen tussen de begrote en de effectieveuitgaven,dieelkjaarlagerliggen.
3. 40 miljoen verkwist
inschrijven helpt natuurlijk om voor het eerst sinds jaren weer eens een positief begrotingssaldo
te kunnen tonen. Maar zonder deze transactie zou het plaatje er veel minder fraai uitzien.
De eurocrisis bracht inmiddels Dexia tot zinken. De Gemeente-lijke Holding ging mee in vereffening.Datbleefnietzondergevolgen
voor de Vlaamse regering. De waarborg van 225 miljoen werd geactiveerd. Er bleek ook voor 40 miljoen euro aan commercial paper verloren te zijn gegaan.
40.000.000
De manier waarop de regering haar begrotingen opstelt, bleek niet zuiver op de graad. Zo hadden het Rekenhof en de Inspectie van Financiën
zware kritiek op een operatie rond de Aquan-gronden,waarbijdeVlaamse overheid een aankoop doet van grond waarvan ze al eigenaar was. De Vlaamse Milieumaatschappij (VMM), een onderdeel van de Vlaamse overheid, verkoopt gronden aan Aquan,waarvandeVlaamse
overheid aandeelhouder is. Daardoor krijgt de Vlaamse overheid eenmalig een groot bedrag aan ontvangsten van de verkoopsom van de gronden binnen in haar begroting. Anderzijds moet Aquanwelleningenafsluitenomdeverkoop
te nancieren.Opdezeleningenmoetennatuurlijkinterestenwordenbetaald.Omeenmaligeontvangsten te hebben sluit de Vlaamse overheid dus leningen met een lange looptijd af. Deze begrotingsconstructies, zogenaamde “truken van de foor”, kosten de Vlaamse belastingbetaler geld, zonder dat er een toegevoegde waarde of economische werkelijkheid mee gemoeid is.
Dirk Van Mechelen ontdekte ook dat de Vlaamse regering al sedert half mei had gespeculeerd met commercial paper van de Gemeentelijke Holding, waaraan 40 miljoen euro belastinggeld werd verkwist. Muyters volgde voor de aankoop van dit commercial paper niet de geijkte procedure.
Immers, dan moet elk product waarin wordt belegd een A-rating hebben. De Gemeente-lijke Holding heegeenrating.DeregeringwistookdatdeliquiditeitspositievandeGHrampzalig
was, attesteerde ook het Rekenhof. En het hof vond verder dat ”een uitgievancommercialpaper door de GH (…) niet kon worden beschouwd als een belegging met een minimaal risico”. Zeker als men weet dat de regering moest gaan lenen om de risicovolle belegging te kunnen uitvoeren. Geen wonder dat het Parlement pas werd ingelicht toen het schip van de GH verdronken
was. Toen de 40 miljoen euro commercial paper opgebiecht moest worden, werd het Parlement om een erg laattijdige regularisatie gevraagd.
4. Toch in het rood?
schuld aan het opbouwen is, wordt al langer door Open Vld gehekeld. Uit gegevens die recent aan het licht kwamen blijkt die verborgen schuld voor de volgende regering zo zwaar is dat de budgettaire ruimte van de volgende regering opgesoupeerd is. De boosdoener zijn de infrastructuurwerken
die via publiek-private samenwerking (PPS) worden genancierd.Naarmatedezewerken worden opgeleverd, zullen de te betalen vergoedingen de komende jaren spectaculair stijgen. In de periode 2010-2014 zou de PPS-kost zo oplopen tot 850 miljoen euro. En voor de gehele volgende regeerperiode, 2015-2019 komt het plaatje uit op 2,75 miljard, en dat is een voorzichtige schatting.
5. Geld uitgeven dat er niet is
Toch weigert de Vlaamse regering totnogtoe duidelijk afstand te nemen van haar beloenuitdeseptemberverklaring. Vooral de kindpremie is Open Vld een doorn in het oog. Indien dat bedrag
van 30 miljoen euro uitgegeven zou worden, moet het volgens de liberalen besteed worden aan investeringen in kinderopvang. Nog altijd zorgt het tekort aan kinderopvangplaatsen voor een drempel tot de arbeidsmarkt. En om de openbare nanciënendevergrijzingbetaalbaarte houden is het een noodzaak dat meer mensen aan de slag gaan. Naar effectievestructurelestimuli om dat doel te bereiken was het in de beleidsplannen van Kris Peeters ver zoeken.
Het gegoochel met de cijfers doet Open Vld vermoeden dat de regering dit jaar niet met een evenwicht zal afsluiten
maar met een negatief saldo. Dat Vlaanderen een immense verborgen schuld aan het opbouwen is, wordt al langer door Open Vld gehekeld. Uit gegevens die recent aan het licht kwamen blijkt die verborgen
Diep verscholen achter gegroepeerde basisallocaties in de begroting staat het Vlaams beleid bol van dergelijke subsidies die illustreren hoe de Vlaamse ministers elk een zandbak hebben waarin ze zich de wilde weldoener kunnen spelen. Enkele voorbeelden: de minister van Sport subsidieert voetbalclubs uit eerste klasse voor projecten die de sociale cohesie bevorderen. De minister van Brusselse aangelegenheden subsidieert tientallen Vlaamse projecten en projectjes in Brussel, en zelfs tot in Oostende, om het imago van Brussel te bevorderen.
De minister van de Vlaamse Rand houdt er zich mee bezig om aan een honderdtal initiatiefnemers
subsidies uit te delen van 200 euro (inderdaad!) tot 7.000 euro voor manifestaties die het Vlaams karakter van de Rand en de integratie van anderstaligen ondersteunen. Enkele voorbeelden?
Een turngala in Kraainem, de Cuba Night van de scouts van Dilbeek, Halloween in Tervuren, een kinderhoogdag in Overijse of een zeepkistenrace in Linkebeek.
6. Geruzie en gekibbel
collega-minister die zich op de ministerraad nochtans niet tegen de beslissingen had verzet.
Soms vechten ook de parlementsleden van de meerderheid een robbertje uit. De goedkeuring van de hervorming van de inburgering- en integratiesector door de Vlaamse regering, verhinderde
parlementsleden van SP.A en CD&V niet om er zich in het Parlement tegen te verzetten,
en er zelfs vertragingsmanoeuvres voor te gebruiken die men van de oppositie verwacht. Tussen haakjes, in tegenstelling blijkbaar tot CD&V en SP.A vindt Open Vld de hervorming van de inburgerings- en integratiesector zoals minister Bourgeois ze heegeconcipieerd,veelbelo-vend. Nu nog zien of ze gerealiseerd kan worden.
Ook inzake onderwijs rijdt de Vlaamse meerderheid een brokkenparcours met heel wat intern geruzie. In de talennota – en de taalkwestie is altijd een heikel punt geweest voor de Vlaams-nationalisten - slaagde de N-VA erin te verhinderen dat op onze secundaire scholen Turks of Arabisch zou onderwezen worden. Nochtans laat de talennota wel toe dat de 23 talen van de Europese Unie, het Braziliaans Portugees, het Chinees, het Russisch en het Hindi straks wel in het secundair onderwijs gedoceerd mogen worden. Maar de thuistalen van de grootste groepen leerlingen die het Nederlands niet met de paplepel hebben meegekregen, uitgerekend die talen worden van de scholen uitgesloten. Terwijl een beetje pedagoog toch weet dat allochtone kinderen
sneller Nederlands leren als ze ook wat onderwijs kunnen meepikken in hun thuistaal.
De Vlaamse regering verbaast niet enkel als weldoener. Ook hoogoplopende ruzies klateren regelmatig van het Martelaarsplein. Zowat elke week heedepersprimeurste danken aan ministers die elkaar het daglicht in de ogen niet gunnen. De strategische investeringssteun voor de sauna’s en mančges van Peeters werd bijvoorbeeld
door een van zijn collega-ministers gelekt. Een
Nog in onderwijs moest SP.A een amendement slikken dat de onderwijskosten duurder maakt. De maximumfactuur, het bedrag dat ouders maximaal moeten bijbetalen voor allerlei schoolse activiteiten, wordt voor het kleuteronderwijs verhoogd van 80 naar 125 euro. Dat de verhoging van de maximumfactuur nodig was, kwam al naar voren in alle onderzoeken. Alleen Smet wilde uit schrik om te zondigen tegen het symbool van gratis onderwijs het licht niet zien.
De minister van Onderwijs is in zijn beleidsperiode uitgegroeid door een controversiële guur.Hij heehetnietenkelregelmatigmetdeoppositieaandestok,maarookmetpoliticiuiteigenrangen. De lijdensweg van het inschrijvingsdecreet is exemplarisch. Het krakkemikkige decreet
werd via enkele brave volksvertegenwoordigers in het Parlement ingediend, om kritische adviesprocedures zoveel mogelijk te vermijden. Uiteindelijk moest het onderwijsveld zelf in verzet komen tegen een onwerkbare inschrijvingsregeling vooraleer de regering doorkreeg dat de nieuwe regeling onrealistisch was. In een zeldzaam verbond trokken zowel Mieke Van Hecke van het katholiek onderwijs als Raymonda Verdyck aan de alarmbel. De minister van Onderwijs moest het bovendien beleven dat de schepen van Onderwijs in Vlaanderens grootste stad Antwerpen,
zijn partijgenoot Robert Voorhamme de nieuwe inschrijvingsregels ronduit onwerkbaar noemde. Vorige week tikte de socialistische schepen de minister nog eens op de vingers omdat hij niet opschiet met de hervorming van het secundair onderwijs. Antwerpen kan niet wachten op de hervorming van Smet, verklaarde Voorhamme. Vlaanderen moet ons de ruimte geven om zelf te hervormen, riep hij richting Martelaarsplein. Het bleef stil op het Martelaarsplein.
De ideologisch interessantste conictstofinPeetersIIwordtechter geleverd door de gevechten tussen SP.A en N-VA. We verwezen er al naar, in het kader van de hervorming van de inburgering-
en integratiesector. In de meeste gevallen blijkt het socialistische gezichtspunt het te halen van het liberale. Komt dat omdat N-VA het liberale gedachtegoed enkel lippendienst bewijst, of komt dat omdat de SP.A gewoon een geroutineerder machtspartij is, als de enige regeringspartij die verkiezing na verkiezing verliest en desondanks steevast aan de macht blij?In ieder geval, het resultaat maakt van Peeters II nog altijd geen liberale hervormingsregering.
Enkele voorbeelden:
N-VA-volksvertegenwoordiger Homans vocht tevergeefs een robbertje uit met Freya over de 3.000 daken van huurhuizen die Freya ‘gratis’ wil isoleren. N-VA-volksvertegenwoordiger
Jans kwam tot de vaststelling dat het aantal stakingsdagen bij de gratis vervoersmaatschappij
De Lijn met rasse schreden de hoogte inschiet. Maar haar pleidooi voor een minimale dienstverlening viel in de Vlaamse regering op een koude steen. Ook bij het grond- en pandendecreet beet N-VA in het zand tegen de aanpak van de socialisten om de private sector van sociale woningbouw uit te sluiten.
7. Geknoei
Een laatste hoofdstukje van onze kritiek blijgetiteld”geknoei”.Wekunnennogeenshetkiesdecreet
in herinnering brengen, of het hier al besproken inschrijvingsdecreet. We hebben het al gehad over de schending van de procedures door het vergooien van 40 miljoen euro aan commercial paper van de GH. Er was de oprichting van een nieuwe onderzoeksinstelling I-Cleantech, waarvan niemand het nut inzag maar die er toch moest komen om minister Lieten geen gezichtsverlies te laten lijden. Nog steeds is het wachten op vooruitgang in het Antwerpse mobiliteitsdossier. Terwijl de woorden en voornemens van VIA-actieplannen en promotiecampagnes
ons om de oren vliegen, nemen de wachtlijsten toe en duiken er nieuwe op, vervallen meer mensen in armoede, daalt de kwaliteit van het onderwijs,
En vorige week nog stuntelde de regering volop met de hervorming van de Belasting op Inverkeerstelling.
Niet alleen schiet het ontwerp volkomen voorbij aan zijn doel, een vergroening van de BIV. De regering is er bovendien ook weer in geslaagd om de invoering van de hervorming in complete chaos te laten verlopen, misschien vanaf 1 maart.
8. Besluit: Een onzekere toekomst
De toekomst boven Vlaanderen oogt onzekerder dan ooit. Vlaanderen zit in een moeilijke fe-derale en Europese omgeving. Op economisch vlak stevenen we af op een recessie. Hebben we een Vlaamse regering die deze uitdagingen het hoofd kan bieden? Open Vld vreest van niet.
We zien geen enkele reden om ons oordeel over Peeters II te herzien. Zoals bij vorige gelegen-heden moeten we de Vlaamse regering ook deze keer weer een ondermaats rapport geven.
De Vlaamse regering investeert in het orkest, niet in het schip, zei Sas van Rouveroij al. Helaas is dat nog altijd het geval. De cadeau- en subsidiepolitiek is nog niet afgezworen. De schuld groeit verder onder de begrotingscijfers en ondermijnt de beleidskracht van de volgende regering. Intussen werden doelstellingen op langere termijn, zoals de inhaaloperatie in investeringen in onderzoek en ontwikkeling, al onhaalbaar.
In februari gaat de regering een begrotingscontrole doen. Hopelijk treedt ze dan op als een goede huisvader. Het zal nodig zijn. De loodzware gevolgen van de groeivertraging die inmiddels
zou kunnen leiden naar een recessie, moeten ingecalculeerd worden. Als de groei halveert tot 0,8%, moet de regering zo’n 160 miljoen euro vinden. Maar overal gaan er stemmen op dat dit cijfer nog te optimistisch is. Er is al sprake van een daling van de groei tot 0,5% of zelfs 0,2%, wat respectievelijk een inspanning zou vergen van De toekomst boven Vlaanderen oogt onzekerder dan ooit. Vlaanderen zit in een moeilijke fe-derale en Europese omgeving. Op economisch vlak stevenen we af op een recessie. Hebben we een Vlaamse regering die deze uitdagingen het hoofd kan bieden? Open Vld vreest van niet.
We zien geen enkele reden om ons oordeel over Peeters II te herzien. Zoals bij vorige gelegen-heden moeten we de Vlaamse regering ook deze keer weer een ondermaats rapport geven.
De Vlaamse regering investeert in het orkest, niet in het schip, zei Sas van Rouveroij al. Helaas is dat nog altijd het geval. De cadeau- en subsidiepolitiek is nog niet afgezworen. De schuld groeit verder onder de begrotingscijfers en ondermijnt de beleidskracht van de volgende regering. Intussen werden doelstellingen op langere termijn, zoals de inhaaloperatie in investeringen in onderzoek en ontwikkeling, al onhaalbaar.
In februari gaat de regering een begrotingscontrole doen. Hopelijk treedt ze dan op als een goede huisvader. Het zal nodig zijn. De loodzware gevolgen van de groeivertraging die inmiddels
zou kunnen leiden naar een recessie, moeten ingecalculeerd worden. Als de groei halveert tot 0,8%, moet de regering zo’n 160 miljoen euro vinden. Maar overal gaan er stemmen op dat dit cijfer nog te optimistisch is. Er is al sprake van een daling van de groei tot 0,5% of zelfs 0,2%, wat respectievelijk een inspanning zou vergen van 216 of 275 miljoen euro. En de nasleep van de vereffeningvandeGHzalzondertwijfelnogdoorwerkenindebudgettairetoestandvanvolgend jaar.
De hervormingen die aangekondigd werden door de federale regering stellen intussen de Vlaamse regering voor nog grotere uitdagingen: zal ze de zwaar bevochten scaleautonomiedeze keer wel invullen in plaats van af te schaffen,zoalszeheegedaanmetdejobkorting?Wordt de overname van de pensioenuitgaven van de Vlaamse ambtenaren voorbereid? Neemt de regering al verplichtingen van de usurperende bevoegdheden over, zoals in het grootstedenbeleid?
Gaat ze effectief inspanningen leveren in hetkader van de arek van energiebesparende maatregelen, of blijfthet bij een belofe?
Sas van Rouveroij Dirk Van Mechelen
Fractievoorzitter Open Vld Vlaams volksvertegenwoordiger