Advertentie
Liberales : een regering zonder politici maken ?
(18/11/2011) Van de begrotingsonderhandelingen moeten we niet veel verwachten. De onderhandelaars zijn vooral op zoek naar snel geld of het afschaffen van enkele overdreven uitgaven om het begrotingstekort volgend jaar (eigenlijk al over anderhalve maand) terug te dringen. Structurele sociaal-economische maatregelen neem je ook niet op een nachtelijk conclaaf en de return daarvan zal men pas later dan 2012 voelen.
De reden waarom de zaken in ons land al jaren niet vooruit gaan, is omdat iedere partijvoorzitter (zonder enige uitzondering, ook niet Bart De Wever) gevangen zit in een rekenlogica van wat een bepaald standpunt electoraal oplevert voor zijn partij en persoon. Aangezien er in ons land zes partijen rond de tafel moeten zitten om een meerderheid te halen, zijn dat zes deelbelangen en is het aartsmoeilijk om die rekenaars te laten komen tot een voor alle partijen positieve rekensom. De rekening valt wel altijd negatief uit voor iemand aan de tafel. Hoogstwaarschijnlijk eindigt de situatie zo dat iedereen een beetje verliest met een draak van een compromis. Meer is gewoon niet haalbaar in deze situatie.
De tijd dringt natuurlijk (al jaren!) om echt werk te maken van hervormingen. Daarvoor zijn onpopulaire maatregelen nodig die politici niet graag nemen, aangezien zij uiteindelijk ook nog willen herverkozen raken bij de volgende verkiezingen. De vraag is dan of we het Italiaans voorbeeld niet beter volgen en een regering van deskundigen aanstellen. De huidige onderhandelaars kunnen dan wel nog de begroting opstellen voor volgend jaar. Structurele maatregelen zullen zich toch niet zomaar weerspiegelen in de inkomsten en uitgaven van de overheid over anderhalve maand (in januari 2012)! Het opstellen van een begroting heeft slechts betrekking op 12 maanden. In dit land hebben we een visie nodig op veel langere termijn. Dit is eigenlijk nog belangrijker dan de begroting van volgend jaar.
De begrotingsonderhandelaars kunnen hoogstens een signaal stellen naar de zenuwachtige financiële markten dat ‘men er werk van maakt’. For what it’s worth, want de hoofdredenen voor onze stijgende rente op staatsschuld zijn (1) de crisis in euroland en (2) onze historisch hogere staatsschuld. De enige conclusie die we eigenlijk kunnen maken, is dat het jammer is dat men nog altijd nergens staat in de discussies over die hervormingen op lange termijn. Moeten we nu echt wachten op het failliet van de euro om in te grijpen? Onze huidige onderhandelaars lijken ook vaak in slogans te vervallen om symbolische goede punten te scoren bij de achterban. Zo lijkt er een mathematische balans nodig te zijn tussen besparingen en nieuwe belastingen. De ene wil de ‘rijken’ belasten, de andere ‘de overheid doen afslanken’. Beiden lijken illusies op korte termijn.
Wie echt rijk is, zal zich niet te veel moeten bekommeren om belastingmaatregelen van de ministaat België. Die laat zijn centen dan wel elders storten, waar het fiscaal regime gunstig is. De enige constante bij belastingsverhogingen is dat de middenklasse betaalt, want het inkomen van die middenklasse wordt geregistreerd, kan niet naar het buitenland en kan zich niet de beste fiscale snufjes veroorloven. Al deze symbolische discussies zijn goed voor theaterschouwspel, maar ook niet meer. De vraag is ook zeer of die extra inkomsten die men plakt op extra belastingen ook daadwerkelijk extra geld zullen opleveren. De recente ervaring met de vennootschapsbelasting was dat een verlaging van het tarief tot meer inkomsten voor de staat leidde. Het valt dan ook af te wachten of belastingsverhogingen hoe dan ook tot extra inkomsten leiden.
Structurele hervormingen op langere termijn zijn de enige uitweg om het federale niveau financieel uit de knoei te halen. Het probleem is echter dat die hervormingen nooit veel financieel gewin opleveren op korte termijn. Het is niet omdat men van plan is het aantal ambtenaren af te bouwen, dat die afbouw zich plots voltrekt op 1 januari 2012 en de overheid dus minder uitgaven heeft. Die afbouw zal hoe dan ook maar gebeuren door het niet vervangen van personeel dat zelf vertrekt. Een lange termijn oefening dus, waarbij men een visie moet ontwikkelen over welke overheidsdiensten moeten worden versterkt en welke afgebouwd.
Indien er al een akkoord uit deze onderhandelingen komt, zal dat akkoord hoogstens een inkomsten- en uitgavenoefening worden voor één jaar, 2012. Structurele hervormingen van de arbeidsmarkt, sociale zekerheid, het efficiënt maken van de overheid zijn zaken die niet in één begroting te vatten zijn. Bovendien overstijgen ze de federale onderhandelingen, want ook de andere overheden daarin betrokken moeten worden. Laat ons dus de hoop opbergen dat een begrotingsakkoord voor de inkomsten en uitgaven van volgend jaar een uiting zal zijn van veel visie op de toekomst. Hoogstens komen er wat goede intenties. Het zal dan wel zaak zijn om die intenties dan zo snel mogelijk te concretiseren in concrete teksten.
Daarvoor is helaas ook wel een regering nodig en hebben we dus partijen nodig die samen een regering willen en kunnen vormen… Indien men er werkelijk niet in slaagt een coherente ploeg te vormen, zou het Italiaans voorbeeld van een technische regering zonder politici nog zo slecht niet zijn. Dat politiek neutraal kabinet kan de regisseur worden van de hervorming van de staat en andere overheden in ons land. Geen enkele politieke partij lijdt gezichtsverlies. Niemand kan beschuldigd worden van postjespakkerij en de federale regering kan er in slagen de negatieve concurrentie tussen beleidsniveaus (vooral van de deelregeringen naar de federale regering) uit te schakelen. Daar valt op dat ogenblik immers geen politiek gewin meer bij te halen.
De oefening die voor ons staat, zal trouwens zeker een gezamenlijke inspanning moeten zijn van alle overheden in dit land. Het is weerzinwekkend te noemen dat de Vlaamse regering liever haar ambtenaren 500 euro opslag geeft dan overschotten te boeken. Dit is een misdaad tegen de toekomstige generaties. De federale overheid houdt enkel nog de zwaarste financiële lasten over, zoals de pensioenuitgaven (ook van de Vlaamse ambtenarij die in snel tempo blijft groeien), de ziektekosten van alle Belgen, de werkloosheidsuitkeringen en de rente op de staatsschuld. Dit terwijl de deelregeringen te veel geld spenderen in vergelijking met hun bevoegdheden. Om nog niet te spreken van de vaste uitgaven van de lokale besturen die de pan uit swingen. Op het einde van de rit zijn het echter wel diezelfde belastingbetalers die hier voor opdraaien.
We hebben nood aan objectiviteit en rationaliteit in het debat. De onderhandelaars lijken dag na dag te bewijzen dat ze daar niet toe in staat zijn.
Egbert Lachaert
Links
mailto:egbert@liberales.be
Share |
