Tekst vergroten Tekst verkleinen

Advertentie

Opinie: Anciaux en subsidies

Minister Anciaux ligt opnieuw onder vuur en dat begint een (vervelende) zekerheid te worden. Nu gaat het vooral over hoe hij beslist welk cultureel genootschap er subsidies krijgt en welk niet. Maar het gaat er eigenlijk vooral om dat wie niets krijgt, klaagt dat het een schande is dat ze niets krijgen, en dat “experts” het oneens zijn over wat nu wel en wat niet subsidies verdient.

Beseft men dan niet dat dit geld ook ergens vandaan komt? Prestige-projecten worden betaald met het geld van iedereen, zonder dat die inspraak krijgen. Dat is hautain. Meer zelfs, het is immoreel.

Minister Anciaux ligt opnieuw onder vuur en dat begint een (vervelende) zekerheid te worden. Nu gaat het vooral over hoe hij beslist welk cultureel genootschap er subsidies krijgt en welk niet. Maar het gaat er eigenlijk vooral om dat wie niets krijgt, klaagt dat het een schande is dat ze niets krijgen, en dat “experts” het oneens zijn over wat nu wel en wat niet subsidies verdient.

Beseft men dan niet dat dit geld ook ergens vandaan komt? Prestige-projecten worden betaald met het geld van iedereen, zonder dat die inspraak krijgen. Dat is hautain. Meer zelfs, het is immoreel.

Cultuursubsidies, neen bedankt!

In Vlaanderen hebben wij een minister van Cultuur. Cultuur is één van de basismateries die sinds de vorming van de gemeenschappen onder de bevoegdheid van de regio’s valt. Men gaat er dus van uit dat er een eigen Vlaamse cultuur en een eigen Waalse en eigen Duitstalige cultuur is (maar géén Brusselse). Nu kunnen Vlamingen zélf hun cultuurbeleid bepalen! Maar welk cultuurbeleid is nu het beste?

Eerst en vooral moeten we begrijpen dat cultuur datgene is dat wordt voortgebracht door de gemeenschap. Deze gemeenschap is continu in evolutie en brengt dus continu andere en nieuwe dingen voort terwijl oudere dingen soms verdwijnen. We weten dus dat ook cultuur altijd in evolutie is. Cultuur die niet meer in evolutie is blijft tot de cultuur van de gemeenschap behoren maar krijgt de noemer ‘geschiedenis’. Vanaf hier bedoelen we als we over cultuur spreken dan ook telkens de hedendaagse cultuur’. De hedendaagse cultuur vloeit direct voort uit de hedendaagse samenleving en dat is ook de legitimatie om het cultuur te noemen. Het vloeit direct voort uit de gemeenschap. Er zijn echter bepaalde cultuurvormen in Vlaanderen die het moeilijk hebben. Sommige volksspelen zijn ten dode opgeschreven, bepaalde monumenten worden enkel nog door onderhoudsmensen van de stad bezocht, heel wat verenigingen en kringen hebben het moeilijk om leden te ronselen. Hier heeft de overheid ingegrepen. Subsidies en sensibiliseringscampagnes moesten ervoor zorgen dat bepaalde elementen van onze cultuur niet zouden verloren gaan. Maar als cultuur datgene is dat wordt voorgebracht en wordt gedragen door de gemeenschap, is het dan niet onlogisch dat men de gemeenschap plots bij het handje neemt en haar oplegt dat bepaalde zaken cultuur zijn? Zaken die aan het verdwijnen zijn, waar geen of weinig interesse voor is worden betaald met belastinggeld. Het is erg dat men de evolutie tegenhoudt, nieuwe en creatieve elementen van onze cultuur krijgen weinig kansen want ze moeten concurreren met de oude, gesubsidieerde en door de staat gepromootte elementen. En hier gaat het om. Concurrentie.

De elementen van onze cultuur zijn continu met elkaar in concurrentie. Immers, cultuur vereist interesse van mensen, en interesse is een schaars product. Doordat mensen nooit in alles kunnen geïnteresseerd zijn, en dus ook niet voor alles willen betalen, blijven enkel de elementen over die genoeg steun krijgen van de gemeenschap om rendabel te zijn. We moeten ons geen illusies maken over de inhoud van deze keuze. Het is perfect mogelijk dat iets wat traditioneel als meer waardevol wordt ervaren zal moeten plaatsmaken voor iets wat als minder waardevol wordt gezien. Maar wat dan nog? De cultuur van het volk wordt door het volk bepaald, wie heeft het recht om over bepaalde zaken te zeggen dat ze meer waardevol zijn dan het andere? Als de hoeveelheid mensen die een bepaald cultuurelement ondersteunt groot genoeg is om het betaalbaar te maken, dan heeft dat element zijn bestaansrecht bewezen. Als de groep mensen die een bepaald cultuurelement wil ondersteunen echter te klein om het betaalbaar te houden… Dan is dat zeer spijtig maar dat element heeft de concurrentiestrijd verloren. Het is bijna onmogelijk om de aandacht van de mensen allemaal op hetzelfde te richten. Gelukkig maar! Daardoor hebben wij een zeer rijke cultuur met verschillende niches naast elkaar. Concurrentie en de werking van de markt zijn dus prominent aanwezig in de natuurlijke vorming van de cultuur. Subsidies verstoren deze werking. Eerst en vooral zorgen ze ervoor dat zaken die volgens het evolutieproces van de cultuur zouden verdwijnen blijven bestaan, zonder dat er een voldoende interesse voor is onder de bevolking, maar wel betaald met het geld van die bevolking! Ten tweede scheppen ze het idee dat cultuur elitair is want hoewel het niet wordt gedragen door voldoende mensen om te blijven bestaan gooit men er pakken geld tegenaan omdat het zo ‘waardevol’ is. De staat beslist voor de mensen welke elementen van hun cultuur waardevol zijn, en welke niet… Ten derde hebben ze zeer negatieve gevolgen voor de cultuur zelf. Cultuurelementen die willen concurreren en overleven hebben geen andere keus dan zich tot de overheid te richten om ook subsidies te krijgen. Daarvoor moeten ze voldoen aan regeltjes en moeten ze in de pas lopen. Dit werkt vaak verstikkend op de creativiteit en opnieuw krijgt de overheid het recht om te bepalen wat ‘goede’ en wat ’slechte’ cultuur is.

Cultuur is het geheel van voortbrengselen van de gemeenschap. Ik pleit ervoor om het aan die gemeenschap, aan het volk, terug te geven!

Nu zullen mensen misschien argumenteren dat waardevolle zaken zo verloren zullen gaan. Hier ben ik bikkelhard: als iets niet door voldoende mensen wordt gedragen om betaalbaar te zijn, dan is verloren gaan zijn natuurlijke sterfteproces. Wil u iets beschermen of in stand houden? Laat dan de vrije markt werken! Laat mensen zélf bepalen waar ze voor willen betalen en waarvoor niet. Laat hen VZW’s oprichten en koekenbakken, tombola’s en spaghetti-avondjes organiseren! Zo beslissen de mensen zélf waar hun geld naartoe gaat, wat ze willen steunen. Zo wordt cultuur opnieuw de cultuur van de mensen. Bovendien kan men met dit geld de belastingen wat verlagen en een deel van de administratie afschaffen. De burger krijgt meer geld in eigen handen en mag opnieuw zelf de keuze maken.

Auteur: Chris Demeyere

ZoekenMeer info

Het Weer

Recensies

Nieuws

Cartoons