Tekst vergroten Tekst verkleinen

Advertentie

Een gebrek aan respect?

Nadat enkele kranten gisteren de bewuste Mohammedcartoons publiceerden, met bijhorend opiniestuk waarin de vrijheid van meningsuiting centraal stond, is ook in ons land de discussie losgebarsten over religie en persvrijheid. Deze discussie is een soort van botsing tussen 2 werelden, waarbij het Westen de nadruk legt op het sacrale recht op vrije meningsuiting en de moslimgemeenschap in opstand komt wegens een fundamenteel gebrek aan respect.

Jürgen Mettepenningen, kerkhistoricus en theoloog aan de KU Leuven, sluit zich aan bij het standpunt van Peter Vandermeersch. De hoofdredacteur van De Standaard verdedigde de publicatie van de cartoons in zijn krant, zich beroepend op de vrije meningsuiting die “de hoeksteen van onze democratie vormt.” Mettepenningen is het hiermee eens. “Niets is zo moeilijk te verdragen als onverdraagzaamheid ten aanzien van die hoeksteen. De katholieke kerk heeft op dat vlak al moeten buigen, zonder dat ze haar eigenheid hoefde te verliezen. De Islam heeft een soortgelijke weg nog te gaan.”

Een fragment uit het commentaar van Le Monde vat het overheersende westerse standpunt mooi samen. “Godsdiensten zijn een manier van denken die respect verdienen, maar die vrij kunnen worden geanalyseerd, bekritiseerd en geridiculiseerd…Een moslim kan geshockeerd zijn door een afbeelding van Mohammed, zeker als die kwaadwillig is. Maar een democratie mag geen gedachtepolitie in het leven roepen, tenzij ze de mensenrechten te gronde wilt richten.”

Dit fragment bevat de kern van de zaak en legt tegelijk ook de moeilijkheid bloot. Door een gevoelig onderwerp als religie te onderwerpen aan kritiek en te ridiculiseren worden mensen in hun diepste overtuigingen geraakt. Het is begrijpelijk dat de moslimgemeenschap dit als een gebrek aan respect en blijk van minachting ervaart. Mochten de cartoons gepubliceerd worden? Natuurlijk, dit is een basisvrijheid van onze westerse samenleving. Is het verstandig? Dat is een andere kwestie.

”Het is één zaak om het recht op de publicatie van een afbeelding van de Profeet te verdedigen. Zolang dat niet illegaal is, bestaat dat recht zeker. Maar het is iets anders als je dat recht eens gaat uittesten. Zeker wanneer dat onvermijdelijk heel wat moslims beledigt. En nog meer als je weet dat er tegenwoordig nood is aan een maatschappij die hen en hun geloof kan omarmen.” Dit fragment uit The Guardian toont hoe delicaat de evenwichtsoefening tussen vrijheid en respect kan zijn. Maar wij geloven dat deze vrijheid fundamenteel is. Op enkele uitzonderingen na mag men de vrije meningsuiting niet beperken. Wat niet wil zeggen dat we alles goedkeuren. Iedereen is vrij het met de ander eens of oneens te zijn, op basis van zijn persoonlijke overtuiging. Deze overtuiging moet echter ingegeven zijn door de rede, en niet opgelegd door één of ander instantie.

Als de reacties uit de moslimwereld gematigder waren geweest, hadden we wellicht andere reacties van de westerse kranten gekregen. Nu tonen zij zich solidair en verdedigen ze, terecht, een fundamenteel mensenrecht. Dit verhindert hen echter niet om de bewuste cartoons smaakloos en misplaatst te vinden. Uit de publicatie van de cartoons een gebrek aan respect afleiden is dus onjuist. Deze boodschap is echter bijzonder moeilijk over te brengen.

Laat ik afsluiten met de wijze woorden van de hoofdredacteur van een Jordaanse krant, die ontslag moest nemen omdat hij besloten had de cartoons te publiceren.

Die beelden zijn echt beledigend voor ons. Zelf was ik er ook helemaal niet blij mee toen ik ze zag. Ik vind het uitermate flauw dat de auteurs schermen met de persvrijheid. Dit heeft niets met persvrijheid te maken. Persvrijheid is er zodat je een persoon kunt beledigen, de draak kunt steken met iets of iemand omdat het iets bijbrengt, omdat het een betekenisvolle boodschap in zich draagt. Deze slechte cartoons zijn inhoudsloos, ze zijn enkel gemaakt om te kwetsen. Ze brengen je geen nieuws, geen inzichten, niets origineels bij. Geen enkele moslim kan er blij mee zijn. Maar daar zo extreem op reageren is een grote fout en kan even dwaas overkomen.

Bert Fraussen

ZoekenMeer info

Het Weer

Recensies

Nieuws

Cartoons