Tekst vergroten Tekst verkleinen

Advertentie

Opinie: Lumumba: moord op een onafhankelijkheidssymbool

Wij Belgen hadden een kolonie. Maar in de jaren 1960 moesten we daar vanaf. Het stond niet netjes om dan nog kolonies te hebben. Dus werd in ijltempo de dekolonisatie voorbereid. Slecht voorbereid, rampzalig voorbereid, maar wat gaven wij erom? Wij wilden gewoon van Congo af. Officieel dan toch. Want na de dekolonisatie hielden we nog stevig de touwtjes in handen. Zo waren bijna alle officieren blank. En dan komt er één of andere gast die de onafhankelijkheid écht ten uitvoer wil brengen. Merde. En dan wordt dieje gast premier. Merde merde. Wordt die gast wel niet afgezet en vermoord zeker?
Lees dit opiniestuk nu...

Wij Belgen hadden een kolonie. Maar in de jaren 1960 moesten we daar vanaf. Het stond niet netjes om dan nog kolonies te hebben. Dus werd in ijltempo de dekolonisatie voorbereid. Slecht voorbereid, rampzalig voorbereid, maar wat gaven wij erom? Wij wilden gewoon van Congo af.

Officieel dan toch. Want na de dekolonisatie hielden we nog stevig de touwtjes in handen. Zo waren bijna alle officieren blank.

En dan komt er één of andere gast die de onafhankelijkheid écht ten uitvoer wil brengen. Merde. En dan wordt dieje gast premier. Merde merde. Wordt die gast wel niet afgezet en vermoord zeker?

De feiten

Patrice Lumumba, de eerste democratisch verkozen premier van Congo, na de onafhankelijkheid, is voor veel afrikanen het symbool van de Afrikaanse ontvoogding, de dekolonisatie.

De dekolonisatie van Congo is in een razendsnel tempo verlopen, en absoluut niet goed voorbereid. Bovendien wou men in België na de kolonisatie nog altijd de touwtjes in handen houden. Patrice Lumumba zat hen daarbij in de weg.

In België zag zowel de politieke opinie (zeer duidelijk in de pers) en de politieke wereld hem als een bijna duivelse figuur. Het spook van het communisme doemde achter hem op, want hij vroeg hen om hulp bij het uitbouwen van zijn nieuwe land. (net zoals Nasser deed in Egypte).

Na de onafhankelijkheid kwamen er plunderingen, moorden, en verkrachtingen van blanken (Belgen). De geruchtenstroom die op gang kwam zorgde voor een Exodus van Belgen uit onze voormalige kolonie. De chaos was reeël, want nagenoeg alle hoge ambtenaren in de administratie, en de officieren in het leger, waren Belgen. (via het vriendschaps- en samenwerkingsakkoord tussen de regeringen, voor de onafhankelijkheid, waren zij ter beschikking gesteld van de Congolese regering.) Hierdoor verdween elke discipline en hiërarchie in het leger, en de administratie hield op te bestaan. (Hierdoor kon de regering Lumumba niet meer functioneren.)

De Belgische regering stuurde troepen naar Congo om de gemoederen te bedaren, met als gevolg dat Congo hen beschouwde als agressoren, veertien dagen na de onafhankelijkheid alle diplomatieke betrekkingen met België verbrak en hulp vroeg aan de VN (toen onder leiding van Dag Hammerskjöld). Dat leidde tot de grootste VN-operatie ooit, eveneens een van hun grootste mislukkingen.

Een tweede reden waarom Congo de Belgen als agressoren beschouwde was hun steun voor de onafhankelijkheid van de rijke provincie Katanga, waar de administratie en het leger nog altijd gedisciplineerd waren (onder Belgisch gezag...). Onder westerse druk werd Lumumba later afgezet door de Congolese president. Lumumba verbleef onder een vorm van huisarrest in zijn residentie in Leopoldstad (Kinshasa), omringd door VN-soldaten die hem moesten beschermen, en nog eens omringd door soldaten van Mobutu, die hem niet bepaald goed gezind waren.

Lumumba probeerde te vluchten naar het huidige Kisangani, zijn bastion, maar werd onderweg tegengehouden en gevangengenomen door soldaten van Mobutu.

Hij werd naar Katanga overgebracht, waar hij op een berekende wijze werd vermoord.

Bevindingen van de commissie

Het is een feit dat de Belgische regering niet echt rouwig was om het verdwijnen van Lumumba. De minister van Afrikaanse zaken (d’Aspermont-Linden) sprak voordien al van een noodzakelijke eliminatie van Lumumba. Dit zinnetje werd in de pers echter verkeerd geciteerd, want uit de (franstalige) tekst blijkt dat men evengoed, en zelfs waarschijnlijker, de politieke eliminatie van Lumumba voor ogen had.

Lumumba werd naar Katanga overgebracht, met de steun van de Belgische regering. En zelfs van wijlen Koning Boudewijn, wiens rol echter niet zo duidelijk is als in de pers werd beweerd. Koning Boudewijn ontving een brief van een Belgische officier in Katanga, waarin deze sprak over een overeenkomst tussen Mobutu en Tsombé (president van Katanga). Hij benadrukte eveneens de noodzaak tot eliminatie van Lumumba, hierbij vermeldde hij zeer duidelijk zowel de politieke als de fysieke eliminatie.

Koning Boudewijn heeft die brief zeker gelezen, dat weten we uit zijn geschriften op het dossier, en schreef enkele dagen later een brief aan de president van Katanga. Een bijzonder lovende brief...

Eveneens breed uitgesmeerd in de pers is het zinnetje: "dringend plan Brazza ivm Joseph terug opnemen". Dit komt uit een militair cryptogram van de militaire raadgever van de minister van Afrikaanse zaken. We weten met zekerheid dat Joseph de bijnaam is voor Lumumba, we weten echter totaal niet wat het plan Brazza is. Vermoed wordt dat het gaat om de overbrenging van Lumumba naar Katanga.

Onze regering heeft dus in elk geval een duidelijke rol gespeeld in het totstandkomen voor de omstandigheden, de mise-en-scène, voor de moord. Ook koning Boudewijn lijkt hierbij betrokken te zijn geweest, en heeft in elk geval zijn grondwettelijke bevoegdheden overtreden.

De vraag is nu echter: was onze regering betrokken bij de moord?

Bij de moord was een Belgische officier aanwezig. Hij noteerde in zijn agenda: “09.43 L doorgevoerd”. Eerst had hij “dood” geschreven, later had hij, nogal doorzichtig de r veranderd in een d en er een grote g aan toegevoegd. Dit zegt ons dat Lumumba vermoord werd om 09.43, tijdens een wilde slachtpartij kijkt men niet op zijn horloge, dus Lumumba werd niet afgeslacht door dorpelingen met machetes, maar op een berekende, voorbereide manier, de aanwezigheid van een Belgisch officier laat dit ook vermoeden.

In Katanga liep Lumumba gevaar, men wilde hem er dood. Bovendien was hij er buiten bereik van VN-soldaten. De Belgische regering liet hem overbrengen, en moet geweten hebben dat hij er niet zacht zou behandeld worden. Ze konden in elk geval de moord voorzien en vermoed hebben. In Leopoldstad (Kinshasa) wilde ook dat Lumumba zeker niet zou vrijkomen...

Conclusie

De Belgische regering draagt een morele verantwoordelijkheid, moreel omdat de onderzoekscommissie geen rechtbank is. In het licht van de toenmalige politiek was een eliminatie (politiek) van Lumumba zeker de bedoeling van onze regering. Haar band met de moord op Lumumba kan niet bewezen, echter wel sterk vermoed worden.

Opmerking: de leden van de onderzoekscommissie kregen ALLE faciliteiten van de overheid, het hoogste veiligheidsniveau, en NIEMAND vertelde hen wat in het rapport moest komen. Het rapport is dus betrouwbaar en objectief.
Opmerking 2: tijdens het leven van koning Boudewijn, Mobutu, of tijdens een regeerperiode van de CVP (CD&V) zou deze commissie niet bestaan hebben. (citaat van prof. Dr. Manu Gerard)

Chris Demeyere

De redactie van politics.be is op geen enkele manier verantwoordelijk voor de inhoud van de stukken gepubliceerd onder de rubriek "columns en opinies"

ZoekenMeer info

Het Weer

Recensies

Nieuws

Cartoons