Advertentie
"Hoe lang nog stelt ge ons geduld op de proef?"
ANTWERPEN / BRUSSEL - Yves Liégeois rijdt in mercuriale rede op de Catilina-tandem van Cicero
In het Antwerpse hof van beroep heeft procureur-generaal Yves Liégeois woensdagmiddag, net als zijn vier collega's in Brussel, Gent, Luik en Bergen, zijn jaarlijkse 'mercuriale' rede uitgesproken bij de plechtige opening van het nieuwe gerechtelijk jaar. Daarin overloopt de magistraat eens te meer de pijnpunten van het justitieel beleid. Immers, "door de opeenvolging van regeringscrissisen slaat het immobilisme blijkbaar toe, en krijgen we de indruk steeds opnieuw dezelfde vragen te moeten stellen zonder dat er ook maar iets beweegt".
"Het immobilisme van de andere staatsmachten zal en mag ons echter niet tot zwijgen veroordelen", steekt Liégeois zijn analyse van wal. De grieven in zijn trommel deelde hij in in een zevental schuiven:
1. Vragen naar de wetgevende macht toe
* De Salduz-rechtspraak inzake de bijstand door een advocaat van een verdachte vanaf het eerste politieverhoor zorgt voor een ernstige patsituatie en noopt tot een wetgevend initiatief.
* Even dringend is een wetswijziging inzake de verbetering van de bijzondere opsporingsmethoden (BOM): er werden artikelen vernietigd zonder dat die leemte werd ingevuld. Bovendien kan je die problematiek niet los zien van het aspect strafuitvoering.
* Bij de hervorming van assisen zorgde een foutieve vertaling van de tekst voor een probleem: in de passage waarbij de 'pogingen misdaad' te correctionaliseren die strafbaar gesteld worden met levenslange opsluiting, wijkt de Franstalige tekst af van die in het Nederlands. "Het verbeteren van een pas gestemde wet ligt in dit land blijkbaar moeilijk, zodat we ons moeten behelpen met test-cases in een materie die sterk de publieke opinie beroert", aldus de procureur-generaal.
* Het 'pilootproject videoconferentie', waarbij voor het Antwerpse hof van beroep in burgerlijke zaken vanuit Hasselt kan worden gepleit middels een videoverbinding, heeft zijn degelijkheid bewezen. De spreker pleit voor een ruimere toepassing van dit instrument tot procedures inzake voorlopige hechtenis (voor de kamer van inbeschuldigingstelling) en en in zaken voor de strafuitvoeringsrechtbanken. Ook verhoren in het buitenland moeten gebruik kunnen maken van deze verworvenheid. Op die manier worden tijd en geld uitgespaard, ook op het transport van aangehoudenen, de begeleiding door politie en veiligheidskorps.
* Nog zo'n frustrerend pijnpunt: het niet betalen van de minnelijke schikking of geldboetes. "Het ontbreken van drukkingsmiddelen om mensen aan te zetten om hun geldboete te betalen kan worden ondervangen door, naar Nederlands voorbeeld, het OM de bevoegdheid te geven om de zaak zelf middels een onmiddellijk uitvoerbaar dwangbevel buiten de rechter af te handelen".
* Een oud zeer, dat al talloze keren werd aangekaart, is de ontzaglijke omvang van het Belgisch Staatsblad en de wijze waarop wetten en besluiten daarin als het ware gespoten worden op het werkveld. "Een gesprek over het globale probleem is hier noodzakelijk", aldus Liégeois. "De wetten zijn wegwerpvoorwerpen geworden of methodes voor experimenten, en hun levensduur is even kort als die van een vlinder". Bovendien, "wanneer een nieuwe wet niet toepasbaar is bij gebrek aan middelen (vastgelegd in de uitvoeringsbesluiten, PagiA), dan weten we dat ze niet realistisch zijn omdat ze slechts een 'aankondigingseffect' hebben".
2. Vragen naar de uitvoerende macht toe
Hier gaat het in de eerste plaats om de informatisering van het Openbaar Ministerie. Vandaag wordt het OM in zijn werkprocessen ondersteund door vier verschillende applicaties, zonder enige interoperabiliteit. Daardoor moeten telkens opnieuw inspanningen geleverd worden voor een aanpassing aan de beleidsinstrumenten zoals statistiek, statistische analyse en werklastmeting. Zo zijn er, bij gebrek aan een uniform informaticasysteem, bij de arbeidsauditoraten niet eens statistieken voorhanden.
3. Een herhaald engagement naar wetgevende en uitvoerende macht toe inzake...
* ... de noodzaak om de gemeenschappelijk ondersteuningsdienst voor het OM uit te bouwen zoals de wet van 25 april 2007 voorziet;
* ... de optie voor een verdere ontwikkeling van de werklastmeting om de werkprocessen te kunnen verbeteren;
* de samenwerkingsverbanden ter voorbereiding van een hertekening van het gerechtelijk landschap door enerzijds de vermindering van het aantal gerechtelijke arrondissementen en anderzijds specialisaties;
* ... een proeve van globale beheersovereenkomst middels een budgettaire autonomie van de gerechtelijke entiteiten die tegen eind 2014 moet bewerkstelligd zijn;
* ... het College van procureurs-generaal, dat zich sedert meerdere jaren wil toespitsen op het organiseren van beleidsverantwoordelijkheid op gewestelijk en gemeenschapsniveau. "De vraag aan de opeenvolgende ministers van Justitie om naar de betrokken minister-presidenten toe de nodige contacten te leggen, werd in 2010 al een derde keer gesteld in een memorandum".
* ... het struikelblok dat de arbeidsauditoraten binnen het Openbaar Ministerie uitmaken bij de politieke werkzaamheden rond de hertekening van het gerechtelijk landschap. Het OM bracht een unaniem advies uit over een werking vanuit de schaal van het ressort (het rechtsgebied van een hof van bereoep, PagiA).
4. De strijd tegen de gerechtelijke achterstand...
... kan niet los gezien worden van al het vorige. Zo maakt een permanente bewaking van de doorlooptijden deel uit van een vorm van werklastmeting, en is een noodzakelijk instrument daarbij een eengemaakt informaticasysteem waarin de 'rangeerstations', de 'interne kwaliteitsbewaking' en de scharnierfunctie naar behoren kunnen ingevuld worden.
5. Een efficiëntere strafuitvoering als sluitsteen
Het feit dat het niet betalen van een geldboete ongestraft blijft, dat gevangenisstraffen tot drie jaar nauwelijks nog worden uitgevoerd, dat jeugddelinquenten terug op de straat worden losgelaten wegens plaatsgebrek, dat alles kan niet anders dan leiden tot straffeloosheid, "een gevoel dat onaanvaardbaar is in een Rechtstaat. De strafuitvoering is immers de sluitsteen van de werking van de strafketen. Als die ontbreekt, vervalt de geloofwaardigheid van het hele systeem".
6. Een Centraal Orgaan voor de Inbeslagname en Verbeurdverklaring (COIV)
De Wet van 26 maart 2003 hield de oprichting van het COIV in, maar ook hier ontbreken de middelen. Het OM vraagt meer geld voor het voeren van een boekhouding, de ontwikkeling van beheersinstrumenten en de logistieke informatica-technische ondersteuning die daartoe moeten bijdragen.
7. Het imago van het Openbaar Ministerie
Het statuut van de parketmagistraat lijkt vandaag onder spanning te staan, waardoor er een chronisch gebrek aan kandidaturen is. "De loopbaan van een parketmagistraat wordt blijkbaar als minder aantrekkelijk beschouwd doordat ze als ingrijpender wordt beschouwd dan het statuut van de 'zetel'. (...) Eenzelfde ongelijkheid wordt ervaren met betrekking tot de nieuwe mandaten van de korpschefs: na verloop van een eerste termijn van vijf jaar is die éénmalig verlengbaar na evaluatie, daar waar een dergelijke evaluatie van de korpschefs van de zetel door het Grondwettelijk Hof werd vernietigd. Daarnaast komt het leiderschap van het OM onder druk te staan nu mandaathouders van het oude stelsel van een niet verlengbare termijn van zeven jaar de opgebouwde ervaring dreigt verloren te gaan".
Besluit: het geduld raakt opgebruikt
"Een wil om te hervormen vereist een goede samenwerking tussen de drie machten in een open dialoog met een breed draagvlak. Misschien is het nuttig hierbij in herinnering te brengen dat luisterbereidheid iets meer vraagt dan beleefdheidshalve of vormelijk luisteren zonder echte wil om met die informatie ook nog iets positiefs te doen. In die zin lijkt de politieke besluiteloosheid ons geduld teveel op de proef te hebben gesteld, wat mij de vraag doet stellen naar het einde van dit immobilisme, en voor alle duidelijkheid in een taal die iedereen begrijpt (met dank aan Cirero, PagiA): "QUOUSQUE TANDEM ABUTERE ... PATIENTIA NOSTRA?"
Jan Heuvelmans
Bron(nen):
PagiA-nieuwsgaring
Parket-generaal
Media Services (http://www.mediaservices.be/)
