Tekst vergroten Tekst verkleinen

Advertentie

Politics.be sprak met Agalev-kamerlid Leen Laenens over de Tobin-taks

Een slordige 1.600 miljard dollar. Dat is het duizelingwekkende bedrag dat elke dag de wereld rondgaat door het kopen en verkopen van geld. Op die ronde som betalen de heren speculanten welgeteld nul frank belasting. In 1971 ontwikkelde James Tobin een systeem dat daar een einde aan moest maken: de fameuze Tobin-taks. Dertig jaar later hebben niet alleen de andersglobalisten Tobin’s geesteskind gebombardeerd tot symbooldossier nummer een, ook politici plaatsen de taks hoog op de agenda. In maart dienden enkele parlementsleden een wetsvoorstel over de invoering van deze belasting in. Een van hen was Leen Laenens (Agalev).
Lees dit interview nu...

Een slordige 1.600 miljard dollar. Dat is het duizelingwekkende bedrag dat elke dag de wereld rondgaat door het kopen en verkopen van geld. Op die ronde som betalen de heren speculanten welgeteld nul frank belasting. In 1971 ontwikkelde James Tobin een systeem dat daar een einde aan moest maken: de fameuze Tobin-taks. Dertig jaar later hebben niet alleen de andersglobalisten Tobin’s geesteskind gebombardeerd tot symbooldossier nummer een, ook politici plaatsen de taks hoog op de agenda. In maart dienden enkele parlementsleden een wetsvoorstel over de invoering van deze belasting in. Een van hen was Leen Laenens (Agalev).

Muntspeculatie is niet alleen een makkelijke manier om snel, veel geld te verdienen, het kan ook economische crises veroorzaken.
Dat klopt. Als speculanten inbeuken op de munt van een arm land, leidt dat onvermijdelijk tot een devaluatie van die munt. Het grootste slachtoffer is uiteraard Jan met de Pet. Want hij moet plots drie keer meer betalen voor een brood. En omdat hij het schoolgeld per trimester betaalt, komt ook het onderwijs voor zijn kinderen in het gedrang. Ook andere elementaire basisvoorzieningen zoals geneeskunde worden onbetaalbaar.

De Tobin-taks wil muntspeculatie belasten. Wat vindt u eigenlijk van muntspeculatie op zich?
Tja, het is een van de uitwassen van het kapitalisme, inherent aan het systeem. Kapitalisme op zich hoeft niet verkeerd te zijn, het is gewoon een economische keuze die je maakt. Maar het systeem moet wel strikt gebonden zijn aan regels.Als dat niet gebeurt, heeft dat nefaste gevolgen. En dat is bij muntspeculatie het geval.

U diende in maart een wetsvoorstel omtrent de invoering van de Tobin-taks in, samen met Dirk Van Der Maelen (SP.a) en Ferdy Willems (Spirit). Alle democratische partijen steunden dat, behalve de liberalen. Wat zegt dat over de ‘Guy Verhofstadt new style’ , de premier die in dialoog trad met de andersglobalisten?
Ik weet niet of Verhofstadt echt zo afkerig staat tegenover de Tobin-taks. Op de ontwikkelingstop van Monterrey liet hij zich bijvoorbeeld ontvallen dat er nieuwe muntzones moeten gecreëerd worden om speculatie tegen te gaan. Dat is bijna utopische taal, zelfs specialisten begrepen niet goed wat hij daar mee bedoelde. Maar als hij zoiets zegt, lijkt het me niet onlogisch dat hij de Tobin-taks ernstig bestudeert. De dag voor de Top in Monterry van start ging, ontvingen Verhofstadt en Michel trouwens vertegenwoordigers van niet-gouvernementele organisaties (ngo’s) als 11.11.11. en Broederlijk Delen. En die gesprekken verliepen behoorlijk positief. Ik geloof trouwens dat ook sommige andere liberalen niet weigerachtig staan tegenover een Tobin-taks. Maar ja, dat zegt niks natuurlijk over hun stemgedrag als het er op aan komt, natuurlijk. Ook bij de stemming over gemeentelijk migrantenstemrecht waren sommige VLD’ers pro, maar ze stemden toch tegen om hun partij en achterban niet te schofferen.

Maar zelfs als straks een meerderheid van het Parlement voor uw voorstel stemt, komt er geen Tobin-taks in ons land. Want, zo lezen we, ‘het is evident dat België alleen geen belasting (…) kan invoeren’. Dat moet op Europees niveau gebeuren. Heeft dit wetsvoorstel meer dan een louter symbolische waarde?
(grijnst) Als een van de indieners, ga ik daar uiteraard niet ‘neen’ op antwoorden. Maar het moet inderdaad in een Europees kader gebeuren, omdat het nu eenmaal gaat om financiële transacties tussen verschillende munten. En aangezien we in de Europese Unie de euro gebruiken, is het uiteraard onmogelijk om de Tobin-taks alleen in België in te voeren. Als je dat weet, kan je twee dingen doen: wachten tot alle vijftien lidstaten het eens worden of er in eigen land al mee starten. Wij kozen voor dat laatste, net als Frankrijk, waar eveneens een wetsvoorstel over de Tobin-taks circuleert. Ook Finland staat trouwens positief tegenover de invoering van zo’n belasting op muntspeculatie. En Spahn, de architect van de Tobin-taks zoals die er vandaag uitziet, heeft een studie mogen maken voor de Duitse regering. Eens de bal aan het rollen is en een paar landen in de Europese Unie zich duidelijk uitspreken voor de Tobin-taks…

Er zijn nochtans ook uitgesproken tegenstanders in Europa. Blair bijvoorbeeld.
Ja, maar de euro is toch ook van start gegaan zonder Engeland, hé. Waarom zou die redenering ook niet kunnen opgaan voor de Tobin-taks ? Ik kan me trouwens niet voorstellen dat het Engelse pond nog jarenlang gaat stand houden, tenzij er een probleem ontstaat binnen de Europese Unie. Maar op die manier gaan de Britten zich economisch steeds verder isoleren, natuurlijk. Ik geloof dus niet dat Blair een groot probleem vormt.

Als de Tobin-taks er ooit komt, wie moet het geld dan innen?
Het meest aangewezen lijkt dat de Verenigde Naties (VN) die taak op zich zou nemen. Maar dan kom je bij de discussie over de globalisering terecht. Er is op wereldniveau geen overkoepelend orgaan, andersglobalisten pleiten vaak voor een wereldregering. In feite is de VN daar vijftig jaar geleden al voor opgericht. Maar alle conflicten in de wereld tonen aan dat die instelling blijkbaar niet het nodige gezag aan de dag kan leggen, ook niet door middel van sancties. Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) en de Wereldhandelsorganisatie (WHO) kunnen dat wel. De verhouding tussen deze drie internationale instellingen is dan ook verre van correct. De VN zou boven het IMF en de WHO moeten staan, wat in de praktijk absoluut niet het geval is. De WHO bepaalt de regels voor de handel en legt zelfs sancties op in geval van overtreding. Het IMF doet precies hetzelfde wat leningen betreft. Maar als je met een Tobin-taks de speculatie aan banden wil leggen en een fonds creëren dat ontwikkeling in de wereld moet stimuleren, is de keuze duidelijk. De VN moet zoiets coördineren. Niet het IMF, want de eerste doelstelling van het Monetair Fonds is de financiële stromen stimuleren en niet de ontwikkeling van de landen.

De opbrengst van de Tobin-taks moet naar ‘de ontwikkeling van de wereld’ gaan. Wat zijn de prioriteiten?
Die komen eigenlijk overeen met de millenniumdoelstellingen die de VN in 2000 opstelde. Daarvoor hebben ook de meeste regeringsleiders zich trouwens geëngageerd. In die millenniumdoelstellingen staat bijvoorbeeld dat de grootste armoede tegen 2015 moet gehalveerd zijn, er is ook aandacht voor onderwijs en gezondheidszorg. Het mooie is dat om al die doelstellingen te realiseren 50 miljard dollar per jaar nodig is boven op de 0,7% van hun BNP die Westerse landen aan ontwikkelingssamenwerking zouden moeten spenderen. Welnu, een minieme belasting van 0,01 % op speculatie zou al 40 miljard dollar per jaar in het laatje brengen. Als de regeringsleiders zichzelf au sérieux nemen en die millenniumdoelstellingen willen halen, moeten ze wel werk maken van de Tobin-taks.

Tot slot: de Tobin-taks is droge materie. Maar sinds de andersglobalisten het thema als troetelkind zijn gaan beschouwen, lijkt het thema niet meer weg te slaan uit de media. Is een heffing op financiële transacties plots sexy ?
(proest het uit) Wanneer wordt iets sexy ? Als iemand het op die manier voorstelt, natuurlijk. Iemand wordt ook niet sexy geboren, hé. Maar veel heeft natuurlijk te maken met wie de boodschap brengt en op welke manier. Ik vind het dus zeer knap dat de ngo’s en de andersglobalisten er in geslaagd zijn om zo’n zwaar thema onder de aandacht te brengen. Als je de juiste boodschapper vindt, kan de boodschap dus blijkbaar wel sexy zijn.

Thomas Blommaert

Steamer : « Als de regeringsleiders zichzelf au sérieux nemen, moeten ze wel werk maken van de Tobin-taks »

ZoekenMeer info

Het Weer

Recensies

Nieuws

Cartoons