Tekst vergroten Tekst verkleinen

Advertentie

Politics.be sprak met Bart Staes (Groen!) over milieu & Tsjetsjenie: 'Europa moet nu de dialoog op gang trekken'

Bart Staes, europarlementslid voor Groen!, beleeft drukke tijden. Afgelopen vrijdag bemiddelde hij in Londen nog in vredesgesprekken tussen Tsjetsjeense rebellen en Russische soldatenmoeders. Bovendien treedt na heel wat lobbywerk van het Europees Parlement ook eindelijk het Kyoto-protocol in actie. Twee grote doorbraken dus op terreinen waar Staes zich thuisvoelt: vrede en milieu.

Europarlementslid Bart Staes is een grote voorstander van de Europese Unie. Voor hem betekent het immers een weg naar vrede. De Europese Unie is een uniek project dat voor vrede en welvaart zorgt binnen de Europese landen. De helft van de huidige 25 lidstaten waren vroeger immers dictaturen of ze waren gevangen binnen het communistische machtsblok. Die landen zijn nu democratieŽn geworden, en dat is vooral te danken aan de toetreding tot de EU.

De EU wordt ook vaak gepromoot als de tegenhanger van een machtsblok als de VS...
Ik gebruik die term niet graag. De verhoudingen met de VS waren de laatste jaren ook niet zo best. Ons sociaal-economisch systeem is immers progressiever. Wij hebben bijvoorbeeld een betere ziektezorg en meer volwaardige jobs. De Europese Unie sluit ook beter aan bij een internationaal rechtskader. De Europeanen zijn meer gericht op conflictoplossing en niet zozeer op preventieve oorlog.
Verschillende kandidaat-lidstaten of jongere lidstaten hebben nochtans wel sterkere banden met de VS.
Dat kan inderdaad problemen veroorzaken, vooral wat vrede en veiligheid betreft. Uitbreidingslanden zoals Polen - en wellicht ook Turkije Ė hebben een veel fellere visie op militaire vraagstukken en kiezen eerder voor de Navo-doctrine, ook een beetje als reactie op hun voormalige onderdrukking. Ik denk echter wel dat daar een evolutie in zal komen door die landen bij de werking van de Europese Unie te betrekken. Ik hoop dat de Europese grondwet geratificeerd wordt zodat we uiteindelijk een sterkere rol zullen kunnen spelen, met meer eensgezindheid binnen de buitenlandse politiek, zodat die landen dan toch eerder voor de Europese weg kiezen en niet voor die van de Navo. Ik ben daarin nogal optimistisch!

TsjetsjeniŽ: een vergeten conflict

In de buitenlandse politiek hebt u vooral oog voor het conflict in TsjetsjeniŽ. Vanwaar die interesse?
Van 2002 tot 2004 was ik voorzitter van de delegatie van het Europees Parlement die met het Russisch parlement werkte. Ik hield me bezig met de nucleaire erfenis van de Sovjetvloot. Op het Kola-schiereiland en in Moermansk liggen de resten van de atoomvloot van de USSR immers weg te roesten en komt er radioactiviteit vrij. Ik besteedde ook aandacht aan de vergeten oorlog in TsjetsjeniŽ: een vreselijk bloedig conflict dat grotendeels uit de media bleef, behalve als er gijzelingen of aanslagen. Als vredesactivist reken ik het tot mijn taak een dialoog op gang te trekken tussen alle betrokken partijen.
Bent u dan zelf in TsjetsjeniŽ geweest?
Ik was er op bezoek in juni 2003, maar ik ontmoet ook vaak journalisten en vertegenwoordigers van humanitaire- en mensenrechtenorganisaties. Daarnaast ben ik in contact met heel veel Tsjetsjenen die naar het westen vluchtten.
Wat denkt u van de houding van Europa over het conflict? Besteedt Europa er wel voldoende aandacht aan?
Het Europees Parlement is de enige Europese instelling die aandacht besteedt aan dit conflict en de houding van de Russen ook actief veroordeelt. Dat is jammer genoeg niet zo in de Europese Raad en Commissie. Daar wordt wel veel over mensen- en volkerenrechten gepraat, maar als het erop aankomt, gaan de handelsrelaties toch steeds voor.
Wat kan Europa betekenen voor het vredesproces in dergelijke landen?
Europa kan de dialoog op gang trekken. Het kan Poetin dwingen de waarheid onder ogen te zien: dat er geen militaire oplossing voor dit conflict is, en dat er moet gepraat worden tussen de vechtende partijen.

Karel De Gucht is een koppig ventje

In november wilde u dan ook dat een Russische vredesorganisatie van soldatenmoeders met de Tsjetsjeense rebellenleider Achmed Zakajev kwamen praten in Brussel. Onze regering stak daar echter een stokje voor. Wat had zo een ontmoeting volgens u kunnen opleveren?
Die ontmoeting had een dialoog kunnen opleveren en ons land op de wereldkaart kunnen zetten. Minister van Buitenlandse Zaken De Gucht is echter bezweken voor de druk van de Russen. Wat dat betreft is het Verenigd Koninkrijk moediger: vrijdag 25 februari organiseer ik die ontmoeting in Londen.
Volgens onze minister van Buitenlandse Zaken, Karel De Gucht, is Zakajev Ďeen gezant van Maschadov en die is een terrorist die verantwoordelijk is voor Beslan'.
Karel De Gucht kent er niks van. Zakajev en Maschadov hebben de aanslag in Beslan zeer uitdrukkelijk veroordeeld en zelfs aangeboden te gaan bemiddelen. Wie echt achter die aanslag zit is Basajev. Ik vrees dat de Gucht Zakajev verwart met Basajev. Maar Karel is een koppig ventje, niet?
Hoe kwam u eigenlijk op het idee voor die ontmoeting?
Ik werd gecontacteerd door de rebellen en de soldatenmoeders, die allebei vroegen of ik een tussenpersoon wilde zijn. Blijkbaar is mijn reputatie bij die mensen sterk genoeg om me te vertrouwen.
Was u erg ontgoocheld toen de meeting niet doorging?
Een veldslag verliezen is niet de oorlog verliezen. De ontmoeting vindt uiteindelijk plaats in Londen, en er komt zonder enige twijfel een vervolg in het Europees Parlement te Brussel, in de loop van het voorjaar.
Vindt u dat de westerse media objectief over de oorlog berichten?
Ik heb geen reden tot klagen over de berichtgeving van de westerse media. Die zijn redelijk goed op de hoogte en berichten correct, ook als het over het gijzelingsdrama in Beslan ging.

Minder energie, meer jobs!

U hebt zich ook altijd al geŽngageerd voor het milieu. Hebt u nu als europarlementslid effectief het gevoel dat het milieubeleid op Europees niveau meer kansen krijgt?
Natuurlijk! Milieuvervuiling stopt niet bij een grens. Het energievraagstuk kun je als land ook niet alleen oplossen. Milieubeleid is iets wat zťker Europees gevoerd moet worden, soms zelfs op wereldvlak. Daarom ook is het Kyoto-protocol zo ontzettend belangrijk. De opwarming van de aarde is iets dat globaal moet aangepakt worden. Ik denk dat ook daar de Europese Unie een belangrijke rol kan spelen. We zijn bijvoorbeeld met enkele europarlementsleden naar Moskou getrokken om daar over de klimaatverandering te spreken. Ik zeg niet dat het door dat bezoek is dat Rusland uiteindelijk het Kyotoprotocol ondertekend heeft, maar ik denk dat het alleszins de taak is van de europarlementsleden om het Europese milieubeleid uit te breiden op wereldvlak. Zo kunnen we straks misschien ook Amerika over de streep trekken. Dat is een absolute noodzaak. Amerika wil het Kyoto- protocol nu nog niet ratificeren, maar wil wel al maatregelen nemen.
Denkt u dat Bush Kyoto uiteindelijk zal ondertekenen?
Zoals het er nu naar uitziet niet. In de VS groeit wel het besef dat er iets moet gebeuren. De druk vanuit China is hierbij ook belangrijk. Er is daar nu een enorme economische groei aan de gang. De Chinese autoriteit is die groei nu zelfs een beetje aan het temperen omdat men niet kan volgen. Er zijn bijvoorbeeld stroompannes. De groei in China heeft ook zijn invloed op de energievoorraden. De VS beseft dat nu ook andere vormen van energievoorziening nodig zijn. Eigenlijk zijn er verschillende VS-staten die in realiteit al het Kyoto-protocol uitvoeren, bijvoorbeeld CaliforniŽ. De maatregelen die Bush wil nemen, gaan ook al in de richting van Kyoto. Het komt er nu op aan de VS aan boord te houden, want Kyoto loopt tot 2012. Misschien zal Amerika er wel bij zijn voor Kyoto 2.
Ondertussen beweert Dr Illarionov, economisch adviseur van Poetin, Ďdat Rusland enkel Kyoto ondertekend heeft om Europa te vriend te houden, en dat de mensen het toch liever warm hebben. Wie het daar niet mee eens is, moet maar een tijdje in SiberiŽ gaan wonen.í
Wel, het zit zo: in het Kremlin zijn er twee tegenstrijdige groepen aan de macht, en onder Poetinís adviseurs is er inderdaad ook een groep die bijzonder sceptisch staat tegenover Kyoto. Dat is niet zo verwonderlijk: ik ben soms ook verbaasd als ik de uitspraken hoor van Kris Peeters, onze eigen Vlaamse minister van Leefmilieu, over de opwarming van de aarde. Die uitspraken van Poetinís adviseur zijn absolute nonsens. Ikzelf ben trouwens in SiberiŽ geweest, en de mensen daar ondervinden de klimaatopwarming aan levende lijve. De grond is er normaal gezien altijd bevroren maar die wordt nu zachter en zachter. Als die evolutie zich verder zet, dan zou dat een ramp betekenen voor de plaatselijke infrastructuur. Treinsporen en huizen zouden bijvoorbeeld inzakken. Het zijn trouwens de landen uit de derde wereld die het eerst zullen worden getroffen door de opwarming. We moeten dat tegenhouden om te voorkomen dat er milieuvluchtelingen ontstaan. We moeten de aarde toch op een verantwoorde manier kunnen doorgeven aan de volgende generatie? Ondanks dat alles plaatst Barrosso, de voorzitter van de Europese commissie, nu duidelijk de economie boven het ecologische en het sociale. Dat is inderdaad een zeer slechte evolutie. De Europese Commissie kiest nu nogal eenzijdig voor groei. De groenen zijn absoluut niet tegen groei maar wel voor duurzame groei. Juist daarom ben ik lid van de groenen: wij bieden een tegenmacht voor bepaalde absurditeiten in de globale economie.

Stoorzender Kris Peeters

Wat is voor u persoonlijk nu een absolute prioriteit als het over milieu gaat?
(denkt na) Als ik ťcht moet kiezen, dan moeten we vooral nadenken over onze energieverspillende economieŽn. We moeten naar een soort energierevolutie. Alleen al door energie te besparen, kunnen we in BelgiŽ de Kyotonormen halen. Onze huizen zijn slechter geÔsoleerd dan die in ItaliŽ en Spanje. Ook kernenergie moet worden vervangen door hernieuwbare energiebronnen.
Minister Peeters wil nochtans de levensduur van onze kerncentrales met 20 jaar verlengen.
Dat is nonsens, kernenergie is totaal voorbijgestreefd. Kernenergie is ook niet oneindig: binnen 60 jaar is alle goedkope uranium uitgeput. Het is ook een heel dure vorm van energie, waarvan de kost voor de samenleving van o.a. kernafval wordt niet in de prijs doorgerekend.
Om naar goedkope energie te gaan, moeten de burgers echter wel eerst investeren in bijvoorbeeld een betere isolatie van hun huizen.
Er zijn zowel Europese, Vlaamse als federale programmaís die burgers stimuleren om te kiezen voor bijvoorbeeld zonne-energie. Dat zit allemaal nog wel in een beginfase, maar we moeten daar verder in blijven investeren. Er worden natuurlijk wel nog steeds foute keuzes gemaakt, ook nu in het zesde actieplan ĎOnderzoek en ontwikkelingí van de Europese Unie. Zo wordt er 1,4 miljard euro geÔnvesteerd in onderzoek naar kernenergie en slechts 800 miljoen euro in onderzoek naar hernieuwbare energiebronnen. We moeten dat dringend omkeren: dat is toch mijn politieke overtuiging.
Beseft de Europese bevolking nu wel wat het Kyoto-protocol inhoudt?
Goh, nee, de meeste mensen beseffen dat niet. Ze hebben wel gehoord van de opwarming van de aarde, maarÖ
Dat is toch wel een belangrijke voorwaarde?
Heel zeker, en daarom betreur ik alle pogingen van stoorzenders zoals het VBO of Kris Peeters Ė als minister van Leefmilieu, il faut le faire! Ė om die wetenschappelijke gegevens in twijfel te trekken, en dubbelzinnige boodschappen te gaan verspreiden. Waarom kan het men het Kyoto-protocol niet zien als een kans in plaats van een kwelling? Het is net een opportuniteit om onze energieverspillende economie te gaan voeren op constructievere en progressievere manier. Wat baat het nu te zeggen dat het allemaal zo erg niet is en dat de problemen toch nog niet voor onze tijd zijn?
Ook in de media verschijnen tegengestelde berichten over de klimaatopwarming.
Dat klopt, maar ik baseer mij altijd op het IPPC, het internationaal platform dat de opwarming van de aarde bestudeert en waar honderden wetenschappers samenwerken. Volgens hen is de opwarming van de aarde er door toedoen van de mens en ik geloof hen. In alle disciplines zijn er echter altijd tegengestelde berichten. En zelfs als de opwarming er niet was door toedoen van de mens, dan nog is energiebesparing dringend noodzakelijk om de aarde te bewaren. Dat is gewoon een ethisch principe.
Kan het Europees Parlement wel voldoende druk uitoefenen op het milieubeleid? De Commissie van Barroso heeft bijvoorbeeld onlangs een resolutie van het Europees Parlement over de klimaatopwarming gewoon naast zich neergelegd. Voelt u zich dan niet soms machteloos als europarlementslid?
Als parlementslid ben je nooit machteloos. Ik ben parlementslid sinds 1999, en ik heb al lang geleerd dat je in de politiek niet meteen een succes boekt. Je moet steevast op dezelfde nagel knoppen, dat is bijvoorbeeld ook zo in de bedrijfswereld. Met een idee of een uitspraak verander je de wereld niet. Soms moet er een crisis zijn, kijk maar naar de voedselveiligheid. Ik hoop niet dat het gebeurt, maar mocht er morgen een ongeluk in een kerncentrale zijn, dan zullen mensen sneller nadenken over de gevolgen van kernenergie.
Niet alleen de economie duwt het milieu op de achtergrond. Het terrorisme lijkt nu het grootste wereldprobleem. Verzwakt dat de aandacht voor het milieu niet?
Onze samenleving is natuurlijk erg complex en er is een overvloed aan informatie. Ik ontken niet dat terrorisme een belangrijk probleem is, maar ook hier zijn er belangrijke raakvlakken met milieu. Als Al-Qaeda straks een aanslag wil plegen en het verwerkt kernafval in een klassieke bom, dan ontstaat er ook een radioactieve zone. Dan duikt het probleem weer op dat er nog altijd geen oplossing is voor kernafval. Het hangt dus allemaal een beetje met elkaar samen. Daar ligt voor de media een belangrijke taak om dat duidelijk te maken.
Gaat het soms niet ontzettend traag om een goed milieubeleid uit te stippelen binnen de Europese Unie? Al die landen moeten toch maar met elkaar akkoord gaanÖ
Het grote kader voor milieuwetgeving is eigenlijk gemaakt in de jaren 80 en 90, toen we nog met 12 of 15 waren. De toetredende landen moeten zich daar nu ook aan houden. Voor de toekomstige wetgeving is de ratificatie van de Europese grondwet van belang. Voor milieu is het al zo dat de wetgeving gebeurt volgens de medebeslissingsprocedure, dat wil zeggen dat het Parlement en die 25 ministers van Milieu op evenwaardige voet onderhandelen, en dat volgens gekwalificeerde meerderheid bij de raad van ministers. Voor de besluitvorming moet nu dus 55% van de huidige 25 lidstaten akkoord gaan, en die vertegenwoordigen samen 65% van de Europese bevolking. Die drempel maakt het nog net mogelijk om soepel te werken. Ongeveer 90% van alle milieuwetgeving die in Vlaanderen wordt gestemd is een omzetting van Europese richtlijnen. Het is logisch dat dat minder werk is. Ik vind het niet zo erg dat wetgeving soms twee jaar duurt. Wetgeving moet nu eenmaal degelijk zijn.
U bent optimistisch: op uw website schrijft u dat energiebesparing en milieutechnologie tegen 2020 tot 2,2 miljoen jobs kunnen opbrengen. Dan zou Barroso toch al wat dichter komen bij zijn belofte van 6 miljoen jobs.
Een studie van de Europese Commissie heeft dat inderdaad uitgewezen. Dit soort argumenten zijn zeker zeer doorslaggevend. Innovatie en milieutechnologie zorgen voor nieuwe jobs ťn lagere uitgaven voor zowel bedrijven als gezinnen doordat energie bespaard wordt. Als dit besef verder groeit, zie ik de toekomst voor het milieu hoopvol tegemoet.

Redactie: Emmie Declerck & Jan Martynowski

ZoekenMeer info

Het Weer

Recensies

Nieuws

Cartoons