Tekst vergroten Tekst verkleinen

Advertentie

Forumsessies: De burger sprak met Frank Vandenbroucke (sp.a)

"Opnieuw kunnen we u een kopstuk voorstellen die eigenlijk geen voorstelling behoeft. Even leek het erop dat hij zijn eigen politiek toekomst had gehypothekeerd maar met kennis van zaken stak hij opnieuw kop boven water. Deze socialist in hart en nieren hoopt nog jaren mee te draaien op de hoogste echelons."
Het was onze teaser voor de forumsessie met Frank Vandenbroucke. U reageerde massaal. Wij brengen u een samenvatting van de interessantste vragen en antwoorden.
Lees nu...

"Opnieuw kunnen we u een kopstuk voorstellen die eigenlijk geen voorstelling behoeft. Even leek het erop dat hij zijn eigen politiek toekomst had gehypothekeerd maar met kennis van zaken stak hij opnieuw kop boven water. Deze socialist in hart en nieren hoopt nog jaren mee te draaien op de hoogste echelons."
Het was onze teaser voor de forumsessie met Frank Vandenbroucke. U reageerde massaal. Wij brengen u een samenvatting van de interessantste vragen en antwoorden.




Onlangs hoorde ik Greta Dhondt opteren voor de Algemene Sociale Bijdrage om zo de sociale zekerheid minder te belasten. Kindergeld en gezondheidszorg zouden uit het stelsel van de sociale zekerheid worden gehaald als ik het goed begrepen had. Dit zou de loonlasten moeten verlagen. Wat vindt u hiervan?
Het is gemakkelijk om te zeggen dat je de gezondheidszorg en de kinderbijslag uit de sociale zekerheid wil halen - om de sociale bijdragen te verminderen - maar daarna stelt zich de vraag hoe je dit dan wŤl gaat financieren. Het gaat om heel veel geld: kinderbijslag en gezondheidszorg staan samen in voor 20 miljard euro uitgaven, dus je hebt 20 miljard "alternatieve" inkomsten nodig als je dit niet meer wil financieren met sociale bijdragen. Het is nogal evident dat het niet mogelijk is om de personenbelasting of de BTW zomaar te verhogen met 20 miljard euro, maar dat laatste wordt er meestal niet bijverteld.

Deze bedenking van mijn kant wil niet zeggen dat ik de vraag hoe de sociale zekerheid gefinancierd moet worden niet belangrijk vind. Ik denk inderdaad dat het beter is om de sociale zekerheid met andere bronnen te financieren dan alleen maar lasten op arbeid. Maar als je realistisch wil blijven, dan moet je er wel bij vertellen dat je daarin alleen maar relatief beperkte, geleidelijke stappen kan zetten. Dat is overigens wat opeenvolgende regeringen aan het doen zijn sinds 1997: jaar na jaar zijn de sociale bijdragen verminderd, en zijn er andere inkomsten voor de sociale zekerheid in de plaats gekomen.

Welke bijdrage heeft Spirit gebracht? Vind u dat de SP.A samen met Spirit een betere partij is geworden? Had SP.A niet minstens even goed (laat staan beter) geregeerd zonder Spirit?
Ik denk dat we dankzij Spirit inderdaad een "betere" partij geworden zijn. We zijn als Kartel natuurlijk sterker geworden, zodat we meer hebben kunnen wegen op de regeringsvorming. Maar zelfs los daarvan, vind ik dat de samenwerking met Sprit ons gedwongen heeft om frisser na te denken over een aantal thema's. We hebben heel wat gediscussieerd met de mensen van Spirit, voor en na de verkiezingen, en vandaag doen we dat nog steeds. Als je met open geest discussieert met elkaar, dan leer je altijd bij.

Enkele dagen na de verkiezingen van 18 mei 2003 maakte Guy Quaden, gouverneur van de Nationale Bank plots bekent dat het slecht gesteld was met de overheidsfinanciŽn. De beleidsruimte voor de nieuwe regering was beperkt, iets wat voor de verkiezingen blijkbaar niet bekend was. Komt er opnieuw slecht nieuws na deze verkiezingen? Enkele dagen na de verkiezingen van 18 mei 2003 maakte Guy Quaden, gouverneur van de Nationale Bank plots bekent dat het slecht gesteld was met de overheidsfinanciŽn. De beleidsruimte voor de nieuwe regering was beperkt, iets wat voor de verkiezingen blijkbaar niet bekend was.

Ik ben ervan overtuigd dat we tijdens de komende jaren moeilijke beslissingen gaan moeten nemen op gevoelige domeinen, met name inzake het einde van de loopbaan. We gaan ook nog belangrijke inspanningen moeten leveren om de begroting op het pad van een duurzaam evenwicht te brengen, en vervolgens naar een overschot (een duurzaam overschot op de begroting is nodig om het Zilverfonds voldoende te voeden met geld, en dat is nodig om toekomstige pensioenen te helpen betalen). Dat we met moeilijke problemen te maken gaan krijgen, wil niet zeggen dat we ze niet kunnen oplossen. Er is dus geen reden voor paniek, maar wel reden voor vooruitziendheid en voorzichtigheid.

Ik heb niet gewacht op de verkiezingen om dat te zeggen: ik heb dat heel uitdrukkelijk gezegd en geschreven op verschillende plaatsen, onder meer in een Vrije Tribune in De Standaard bij de jaarwisseling. Je vindt die tekst op mijn website bij de afdeling "publicaties". Ik stel voor dat je daar eens gaat kijken.
In de Vrije Tribune waar ik je naar verwijs, heb ik voorstellen gedaan om de discussie over een aantal van deze "moeilijke kwesties" nu al voor te bereiden. Die voorstellen zijn intussen door de regering aanvaard (in de bijzondere Ministerraad van Gembloux). Je vindt meer uitleg daarover ook op mijn website.Anders gezegd, ik zal de mensen na de verkiezingen dus niet "verrassen" met moeilijke kwesties waarover ik eerder niet gesproken heb.

Globalisatie is een complex fenomeen dat het leven van iedere mens, waar ook ter wereld, tekent. Ziet u als sociaal democraat de globalisatie als een positief of negatief verschijnsel? Heeft het, on balance, bijgedragen tot de globale welvaart of heeft het meer armoede veroorzaakt?
Ik vind het moeilijk om zonder meer te zeggen dat globalisatie een positief of een negatief verschijnsel is. Alles hangt af van de voorwaarden die daarbij gelden. Als er meer internationale handel komt, en als dat toelaat dat minder ontwikkelde landen rijker kunnen worden doordat ze meer producten kunnen uitvoeren naar meer ontwikkelde landen, en als die toegenomen rijkdom eerlijk verdeeld wordt in die landen, dan is globalisatie een positieve zaak, ook al zullen de ontwikkelde landen van vandaag zich moeten aanpassen aan die nieuwe toestand. Je leest het: hier staat vele keren "als". Veel hangt dus af van de vraag of er een eerlijke en open wereldhandel komt, en van de vraag hoe de sociale verhoudingen binnen de betrokken landen zijn. Alles samen genomen denk ik dat globalisatie kansen schept, en dat het erop aankomt die kansen te nemen.

Een probleem is dat er tegelijikertijd met de globalisatie ook strekkingen zijn om de internationale wereldorde vergaand te liberaliseren. Jammer genoeg is dat ook zo binnen Europa. Ik denk dat een wilde, puur "liberale" globalisatie gťťn goede zaak is.

Heeft de SP destijds het socialisme geschrapt uit zijn statuten en vervangen door sociale democratie? En wat bent u, een sociaal democraat of een socialist?
Het klopt helemaal niet dat de SP het socialisme uit zijn statuten heeft gehaald. Wat een vreemd idee.

Overigens vind ik de vraag of wij ons "socialist" of "sociaal-democraat" noemen, niet zo belangrijk. De vraag is wat achter die vlag schuil gaat. In het verleden hebben sommige bijzonder radicale mensen zich "sociaal-democraat" genoemd. Minder radicale politici noemden zich soms "socialist". Etiketten zijn voor mij minder belangrijk dan de inhoud.

Of je jezelf nu socialist of sociaal-democraat noemt, voor mij gaat het erom dat je op een consequente en waar nodig radicale manier moet streven naar meer sociale rechtvaardigheid.

Wat is de zin van een jacht op werklozen in een periode dat de vraag op de arbeidsmarkt klein is en in een economisch systeem dat er net op gericht is met zo weinig mogelijk mensen zoveel mogelijk te produceren, een systeem dat derhalve net het tegenovergestelde beijvert van wat de overheid beijvert (zoveel mogelijk mensen aan het werk zetten)?
Er wordt helemaal geen jacht op werklozen georganiseerd. Ik heb heel veel druk uitgeoefend op de verantwoordelijke ministers in de Brusselse, de Vlaamse en de Waalse Gewestregering, om er toe te komen dat men aan alle werklozen een begeleiding zou aanbieden. We zijn nu zover dat er daarover een principieel akkoord is. Dat betekent dat er niet alleen een recht is op uitkeringen, maar ook een recht op begeleiding. We willen mensen dus kansen bieden. Maar daar staat tegenover dat we mensen ook vragen om die kansen te nemen; de RVA (die de uitkeringen financiert) heeft het recht op dat op te volgen. Dat is wat we gaan doen.

Ziet u grote verschillen in de sociale zekerheid tussen Vlaanderen en WalloniŽ? Zou die sociale zekerheid volgens u baat hebben bij een splitsing? En zou dit afbreuk doen aan de kernidee van het socialisme, namelijk solidariteit? Kortom: zou u daar graten in zien?
Er wordt inderdaad veel te veel in slogans gediscussieerd over dit onderwerp. Laat me als voorbeeld de gezondheidszorg nemen. Mijn uitgangspunt is solidariteit: ik ben ervoor dat solidariteit georganiseerd wordt tussen mensen die gezond zijn en mensen die ziek zijn, zoals er solidariteit moet zijn tussen mensen die werken en mensen die recht hebben op een pensioen, tussen mensen die werken en mensen die buiten hun wil werkloos zijn... De vraag is op welk niveau je die solidariteit best organiseert. Er zijn nogal wat argumenten om het beleid inzake gezondheidszorg te organiseren op het vlak van de Vlaamse Gemeenschap en de Franstalige Gemeenschap, en niet op het Belgische vlak: de mentaliteiten en de behoeften zijn inderdaad verschillend. Dergelijke opsplitsing moet niet noodzakelijk gepaard gaan met het breken van alle solidariteit, want zelfs in zulk een model is het denkbaar dat er op het Belgische vlak financiŽle solidariteit is tussen diegenen die meer verdienen naar diegenen die minder verdienen, om de gezondheidszorg in de Gemeenschappen te helpen financieren. Ik denk dat een aantal van die argumenten - voor het overhevelen van het gezondheidsbeleid naar de Gemeenschappen - steek houden. Maar anderzijds ben ik niet bij diegenen die mordicus beweren dat je geen gezondheidszorgbeleid kan voeren zolang je deze bevoegdheid niet overhevelt. Tijdens de vorige legislatuur was ik als minister van sociale zaken verantwoordelijk voor het gezondheidszorgbeleid op het federale vlak. Ik denk dat ik goede dingen heb kunnen doen. Maar ik was ook wel de eerste federale minister van sociale zaken die zeer uitdrukkelijk gezegd heeft dat er verschillen zijn in medische praktijken (die tot uiting komen in uitgavenverschillen tussen Vlaanderen, Brussel en WalloniŽ) die niet te verantwoorden zijn, en die dus aangepakt moeten worden. Ik heb dat ook in de praktijk gedaan.

Hoe bent u in godsnaam (met uw verleden wat was het ook alweer trotskistisch of anarchistisch), bij een partij als de sp / sp.a gekomen een partij die de s van voor beter niet voor socialistisch zou gebruiken, neen ik refereer niet naar het sjoemelen daarover is er al genoeg gezanikt.
Hoe ziet u met de huidige lijn van de sp.a (puur populisme, volksmennerij) uw toekomst als toch een intelligent man?

Dat is een heel brede vraag. Ik ben lid geworden van de SP op het einde van de jaren '70. Het was niet zo dat ik met alle standpunten van die partij eens was. Maar de SP stond toen vooraan in het verzet tegen het plaatsen van nieuwe kruisraketten (korte-afstandsraketten met kernwapens) in ons land. Ik vond dat standpunt zo belangrijk, dat ik bereid was om er ook een aantal "minpunten" van de SP - minpunten vanuit mijn visie - "bij te nemen". Ik heb toen tegen vrienden die niet begrepen waarom ik bij de SP ging omdat ze kritiek hadden op de SP, gezegd: "Als je gelooft dat je de wereld kan veranderen, en je gelooft niet eens dat je in de SP iets kan veranderen, dan kan je beter helemaal niet aan politiek doen." Dus ben ik bij de SP gegaan, en ik heb er nog nooit spijt van gehad.

Ik denk overigens dat een partij die zaken wil veranderen in de samenleving ook moet proberen om daarvoor steun te vinden bij de bevolking. Populair willen zijn is geen schande voor een partij, en ook niet voor iemand die aan politiek doet, als je je eigen inzichten maar niet verloochent.

Hou staat u tegenover de herfederalisering van domeinen zoals Buitenlandse Handel, Sport en Toerisme?
Ik zie absoluut niet wat het beleid zou winnen bij een herfederalisering van sport en toerisme. Dat lijken me typisch onderwerpen die je op het niveau van de Vlaamse Regering moet aanpakken. Wat Buitenlandse handel betreft ligt de zaak genuanceerder: er zijn in het verleden mensen geweest die gepleit hebben voor het federaal houden van het beleid inzake buitenlandse handel (met name voor de bevordering van onze uitvoer naar verre landen, waar het onderscheid tussen Vlaanderen, Brussel en WalloniŽ allesbehalve evident is), en die argumenten waren zinvol. Maar ik denk dat het niet verstandig is om op dit punt de klok nu terug te draaien

Het is onderhand duidelijk dat we in BelgiŽ uiteindelijk zullen moeten kiezen tussen unitarisme en separatisme. Aan wiens kant staat u?
Ik ben het niet eens met je uitgangspunt: we moeten niet kiezen tussen "unitarisme" of "separatisme". Ik vind dat je het bestuur zo moet organiseren dat het beantwoordt aan twee criteria: ervaren de mensen het als "dicht bij hen", Ťn, kan je efficiŽnt optreden? Het criterium "dicht bij de mensen" pleit voor decentralisatie. Maar efficiŽntie veronderstelt dat je bepaalde beleidsbeslissingen op Europees vlak neemt, andere dan weer op Vlaams vlak, en nog andere op een intermediair vlak, zoals BelgiŽ. Dat noemen we "federalisme": het is noch unitarisme, noch separatisme. Ik ben ervan overtuigd dat ons stelsel in beweging zal blijven, zowel wat de verhouding Europa-staten betreft, als wat de verhouding BelgiŽ-Vlaanderen betreft. In het algemeen gesproken ben ik voor een grotere Vlaamse zelfstandigheid; ik ga ervan uit dat die een eerlijke solidariteit tussen mensen in ons land niet in de weg staat.

Komen er na 13 juni ook federale verkiezingen?
Is het waar dat de VLD de coalitie met de SP-a wil opzeggen?

Ik denk niet dat er na 13 juni ook federale verkiezingen komen. Dit zou echt enorm veel tijdverlies met zich brengen voor de federale regering. Die heeft nog zeer veel werk te doen. Maar ik denk wel dat de Vlaamse verkiezingen invloed zullen uitoefenen op de politieke verhoudingen in het federale parlement, en dus op de federale regering. Ik weet niet of de VLD de coalitie met de sp.a wil opzeggen; als dat zo is, dan zal men dat niet komen vertellen aan ons. Wij zijn wel bezorgd dat er in Vlaanderen, na 13 juni, een VLD-CD&V-NVA coalitie tot stand zou komen. Daarom hopen wij er toch zo goed mogelijk uit te komen.

Wat vindt u van het basisinkomen? ( voorstel VIVANT )
Over het basisinkomen heb ik veel praktische vragen (ik heb de indruk dat de rekeningen van Vivant niet al te goed kloppen), maar vooral een principieel bezwaar. Ik ben ervoor dat onderwijs gratis wordt aangeboden aan iedereen, dat politie en veiligheid gratis worden aangeboden, dat openbaar vervoer voor een aantal categorieŽn gratis is... maar ik ben er niet voor dat mensen een inkomen krijgen zonder dat daar enige inspanning moet tegenover staan, of toch tenminste de bereidheid om een inspanning te doen (zoals die vandaag in principe geldt voor mensen die werkloos zijn: die moeten bereid zijn een job of een opleiding te aanvaarden).

Het voorstel van Vivant klinkt heel simpel, maar rechtvaardigheid en eenvoud gaan dikwijls niet goed samen. Vind je het rechtvaardig dat wie gehuwd is met een rijke notaris, en niets uitricht, hetzelfde "basisinkomen" krijgt als een vrouw die weduwe geworden is, niet veel bezittingen heeft, en die geen enkele mogelijkheid meer heeft om werk te vinden? Vandaag krijgt zulke vrouw een weduwepensioen, wat meer is dan het basisinkomen dan Vivant zou willen geven. Als je mensen van Vivant daarmee confronteert, dan zeggen ze dat ze daarvoor de bestaande regelingen willen laten gelden, maar wat er dan nog overblijft van de vereenvoudiging (en de betaalbaarheid) dat weet ik niet.

Moet alles zoveel mogelijk gratis zijn?
Ik weet eigenlijk niet wie ervoor pleit dat "zoveel mogelijk" gratis moet zijn. Ik ken zeker niemand die ervoor pleit dat "alles" gratis moet zijn, zoals jij schrijft. Ik denk dat sommige vormen van dienstverlening gratis mogen zijn. Denk aan: de politie, de brandweer, de 100... Maar - in tegenstelling tot wat jij schrijft - mag voor mij ook het openbaar vervoer voor senioren daaronder vallen. Dat senioren zich gemakkelijk en veel verplaatsen is gewoon een heel goeie zaak vind ik. In een samenleving waar mensen vaak eenzaam hoogbejaard worden, is dat een uitstekende investering. Maar ik ben helemaal niet voor "alles gratis". Misschien weet je het niet, maar ik heb als Minister van Sociale Zaken bepaalde diensten die gratis waren, doen betalen, met name het beroep doen op een spoeddienst van een ziekenhuis voor een banaal probleem dat je evengoed door de huisarts kan laten oplossen. De reden daarvoor is dat mensen die voor een prul naar een spoeddienst van een ziekenhuis gaan, daar eigenlijk niet op hun plaats zijn: ze verhinderen dat de artsen in de spoeddienst zich kunnen concentreren op de zwaardere gevallen, en ze dragen ertoe bij dat de gezondheidszorg duur is (want in een spoeddienst gaan snel allerlei dure onderzoeken gebeuren). Dus heb ik een maatregel ingevoerd waardoor dergelijk onnodig bezoek aan een spoeddienst kan gefactureerd worden (12,5 euro). Dat was niet populair, maar wel nuttig. Samengevat: het is goed dat zoveel mogelijk senioren op de tram zitten, dus mag dat gratis zijn; het is niet goed dat zoveel mogelijk mensen naar de spoeddienst gaan, dus mag dat iets kosten.

Kunnen we het tekort dat in de sociale zekerheid zal ontstaan niet aanvullen door geldcreatie door de ECB. Dit moet gebeuren op Europees niveau maar doordat de sociale problemen ook voor gans europa gelden kan dit het probleem niet zijn
Dat dit niet te massaal kan om hyperinflatie te vermijden is genoegzaam geweten
Maar als we er op tijd mee beginnen hoeven dit ook niet zulke grote bedragen te zijn
Nu kunnen we die bedragen gebruiken voor schuldaflossing zodat we later minder intrestlasten hebben
En als de sociale lasten te groot worden kunnen we het rechtstreeks gebruiken om de sociale zekerheid te financieren

"Geldcreatie als oplossing van problemen in de sociale zekerheid" lijkt me niet zo'n goede idee. Als er tekorten zijn in de sociale zekerheid, dan moet het antwoord daarop een stabiel en duurzaam karakter hebben. Geldcreatie is geen duurzaam antwoord.

Je hebt echter wel een punt, als je wil beklemtonen dat de ECB een voldoende soepel monetair beleid zou moeten voeren in de huidige economische situatie; maar dan hebben we het over het algemene beleid van de ECB t.a.v. rentevoeten en evolutie van de monetaire massa. Een monetair beleid kan alleen maar gericht zijn op het ondersteunen van de economische activiteit in het algemeen, en niet op het vullen van een specifiek tekort in ťťn of ander sociaal stelsel.

Ik ben van oordeel dat de ECB inderdaad iets meer oog zou moeten hebben voor de economische groei, en dus iets gemakkelijker zou moeten kiezen voor een soepel monetair beleid.

Wat denkt u, mr Vandenbroucke, over volgend voorstel omtrent de verkiezing van vertegenwoordigers:
1) Schaf de lijststem af.
2) Rangschik alle kandidaten alfabetisch (de eerste letter wordt bij elke verkiezing getrokken).
3) Schaf de opvolgers af, wie het meeste stemmen heeft is verkozen en de opvolgers worden aangeduid op basis van voorkeurstemmen.

Het gewicht van de lijststem is door de vorige regering gehalveerd, ik heb er geen probleem mee dat ze helemaal afgeschaft wordt. Als je dat doet, heeft de volgorde van de kandidaten eigenlijk geen belang meer. Toch vind ik dat het aangeven van een volgorde (anders dan de alfabetische volgorde) nuttig is, omdat een partij op die manier duidelijk kan maken wie ze als de belangrijkste woordvoerders van haar ploeg beschouwt, en als de kandidaten voor mogelijk belangrijke functies. Mensen hebben het recht om dat te weten, en een volgorde op een lijst - zelfs al heeft die geen enkel belang meer voor de verkiesbaarheid - is een manier om dat aan te duiden.

Persoonlijk ben ik wel voorstander van het systeem van de opvolgers. Ik denk dat dit ook een vorm van duidelijkheid inhoudt voor de kiezer. Bij de gemeenteraadsverkiezingen zijn er vandaag geen officiŽle "opvolgers", en het systeem is in de prakijk veel ondoorzichtiger dan het systeem dat geldt voor Kamer, Senaat en Vlaams Parlement, waar je wel officiŽle opvolgers hebt.

Samengesteld door Thomas Heynderickx

ZoekenMeer info

Het Weer

Recensies

Nieuws

Cartoons