Tekst vergroten Tekst verkleinen

Advertentie

Interview met Patrick Dewael over 'Inburgering als middel tot emancipatie'

Veel migranten hebben zich perfect geÔntegreerd en verdedigen en propageren heel bewust onze democratische basiswaarden. Ze beheersen onze taal uitstekend, aanvaarden binnen het publieke domein de wetten en regels, en dragen als zelfstandige, bediende, arbeider, werknemer of bedrijfsleider bij tot de welvaart van dit land. Met deze oproep wil Patrick Dewael deze mondige en 'liberaal' georiŽnteerde allochtonen steunen. Zij staan mee aan de kant van diegenen die de moderniteit toejuichen en bevorderen. Zij zijn de beste pleitbezorgers van de emancipatie van hun gemeenschap. Wij hadden een gesprek met Vlaams Minister-President Patrick Dewael.
Lees dit interview nu...

Veel migranten hebben zich perfect geÔntegreerd en verdedigen en propageren heel bewust onze democratische basiswaarden. Ze beheersen onze taal uitstekend, aanvaarden binnen het publieke domein de wetten en regels, en dragen als zelfstandige, bediende, arbeider, werknemer of bedrijfsleider bij tot de welvaart van dit land. Met deze oproep wil Patrick Dewael deze mondige en 'liberaal' georiŽnteerde allochtonen steunen. Zij staan mee aan de kant van diegenen die de moderniteit toejuichen en bevorderen. Zij zijn de beste pleitbezorgers van de emancipatie van hun gemeenschap. Wij hadden een gesprek met Vlaams Minister-President Patrick Dewael



De problematiek van de inburgering van migranten is de voorbije weken opvallend in de kijker gekomen. Waarom is die inburgering zo belangrijk?
Vorig jaar schreef ik al in mijn boek 'Wederzijds respect' dat vreemden die zich in een gemeenschap komen vestigen, de plicht hebben om zich te integreren. Nieuwkomers in onze democratische samenleving genieten zoals wij van de meeste rechten en vrijheden die hier historisch geworteld zijn, maar ze hebben ook plichten. Want de geÔdealiseerde multiculturele samenleving, waarin mensen van diverse religieuze en culturele origine spontaan en paradijselijk samenleven, is een utopie. Overigens heeft dat niet zozeer te maken met de verschillen tussen de godsdiensten of tussen de culturen, maar met de verschillen tussen mensen tout court. We kennen nergens paradijselijke samenlevingen, net omdat samenlevingen bevolkt worden met mensen."

Maar het lijkt wel dat de standpunten zich verstrakt hebben sinds de aanslagen van 11 september?
De aanslagen van 11 september vorig jaar hebben inderdaad voor een verhevigd discours over etnisch-culturele of religieuze verschillen gezorgd. Mensen voelen zich meer bedreigd door mensen die hun extremistische daden toeschrijven aan hun geloof. Een internationaal debat over de islam en de moderniteit barstte los. Ook in Vlaanderen werd het taboe gelicht dat te lang de samenlevingsproblemen met moslims heeft bedekt. Niet alleen de uitspraken van politici als Robert Voorhamme of Bart Somers zorgden voor ophef. Het debat werd ook verrijkt, en dat was nieuw, door stemmen van uit de allochtone gemeenschappen. Alle democratische politieke partijen en middenveldgroepen hebben zich jarenlang op een vanzelfsprekende wijze tolerant opgesteld. Tolerant zijn werd een politiek axioma waar geen kritische stellingen op volgden. De waardering van de verscheidenheid was heilig verklaard. En dat belette te zien dat onder de verscheidenheid verschillen schuilgingen die onverenigbaar zijn met onze democratische en vrije manier van samenleven. Deze verkeerd begrepen tolerantie heeft in de loop van de voorbije decennia veel intellectuelen in slaap gewiegd. Tot 11 september 2001 iedereen wakker schudde.

Wat is dan de kern van het probleem?
We hebben te lang verwaarloosd dat sommige vreemdelingen zich vanuit hun culturele of religieuze overtuiging weigeren neer te leggen bij onze liberale democratische waarden. Het gaat bijvoorbeeld om moslims die de Koran belangrijker vinden dan onze Grondwet. Het gaat zelfs om moslims die uit traditie bepaalde islamvoorschriften of culturele gewoonten loyaal volgen zonder te beseffen dat ze eigenlijk niet verenigbaar zijn met sommige bepalingen uit de Grondwet. Hoe zouden ze dat trouwens beseffen, we hebben het hen nooit duidelijk gezegd. En omgekeerd blijven sommige imams, al dan niet uit moslimlanden overgekomen, voorschriften en gewoonten stimuleren die het democratisch samenleven van vrije mensen zoals het Westen dat gewoon is, in de weg staan. Zo'n misgegroeide toestanden zorgen voor spanningen. Het is normaal dat migranten de tijd nodig hebben om zich in te burgeren via taalonderricht en de kennis van onze omgangsvormen. Maar wat niet kan is dat sommige moslims zich weigeren neer te leggen bij principes als de vrijheid van meningsuiting, de scheiding van kerk en staat en de gelijkwaardigheid van alle mensen, en van man en vrouw in het bijzonder. Het is hoog tijd dat we ons daar bewust van zijn en dat we hen duidelijk maken dat dit niet kan.

U zet zich dus af tegen een vorm van cultuurrelativisme, die ervan uitgaat dat alle culturen gelijkwaardig zijn?
Onze liberaal democratische omgangsvormen, liberaal dan in de filosofische betekenis van het woord, houden in dat we deze principes als de vrijheid van meningsuiting, de scheiding van kerk en staat en de gelijkwaardigheid van alle mensen, en van man en vrouw in het bijzonder, als universeel en absoluut beschouwen. We beschouwen die universele rechten in onze samenleving als een conditio sine qua non voor het vrije mens-zijn in een humane en verdraagzame samenleving. Deze waarden zijn verworvenheden van de Verlichting en de moderniteit die we niet willen verliezen. Ze zijn ook absoluut in de zin dat er geen uitzonderingen op kunnen gemaakt worden omwille van culturele tradities of gewoonten. In de privťsfeer is iedereen vrij om te doen en te geloven wat hij of zij wil. Maar in de publieke sfeer moet de overheid strikt neutraal optreden en de bovenstaande verworvenheden afdwingen. Dat betekent concreet dat niemand religieuze wetten van de koran of de bijbel boven de wet mag plaatsen, dat niemand vrouwen mag onderdrukken en niemand de vrije meningsuiting aan banden mag leggen. En buiten die essentiŽle grondrechten wordt van iedereen, die zich in ons land bevindt, verwacht dat hij of zij zich neerlegt bij de spelregels van de rechtstaat die op een democratische manier werden overeengekomen en die tot uitdrukking werden gebracht via wetten, decreten en gemeentelijke besluiten. Niemand kan zich daar omwille van zijn afkomst, zijn culturele of religieuze overtuiging aan onttrekken. Alleen op die manier is samenleven mogelijk en mag terecht wederzijds respect van elkaar, als Vlaming en als vreemdeling, geŽist worden.

Wat zijn de concrete gevolgen van deze stelling?
Vanuit deze zienswijze moeten de overheden in ons land ermee ophouden initiatieven te steunen die de integratie van de migranten eerder belemmeren dan bevorderen. Al te lang hebben we projecten ondersteund in de gedachte dat ze een tussenstap zouden vormen naar de uiteindelijke integratie van migranten in onze samenleving. Nu blijkt echter dat die tussenstappen vaak eindstappen zijn die eerder leiden tot een permanente scheiding en verdere segregatie in onze samenleving. Laat mij nog enkele voorbeelden geven. Het kan niet dat imams religieus fundamentalistische standpunten verkondigen. De opleiding van islamleraars moet hier gebeuren. Nieuwe imams moeten zich even goed inburgeren als andere nieuwkomers. Imams die 'oudkomers' zijn, moeten ook getuigen van integratiewil, moeten onze democratische basiswaarden respecteren en de naleving ervan prediken. Jeugdhuizen die in hun dagdagelijkse werking het tegenbeeld vertonen van onze liberale democratische kunnen niet langer door de overheid gesubsidieerd worden. In sommige jeugdhuizen voor migranten mogen meisjes niet binnen en worden religieuze voorschriften als een verbod op alcohol rigoureus nageleefd. Zolang dit binnen de privťsfeer blijft is daar niets op tegen, maar de overheid mag dit niet ondersteunen. De viering van religieuze feestdagen mag geen verontschuldiging zijn voor illegale slachtingen van dieren. En dan heb ik het nog niet over de onaanvaardbare praktijk van de gedwongen huwelijken die haaks staat op het principe van de gelijkwaardigheid van man en vrouw.

Maar er zijn toch heel wat migranten die zich goed integreren in onze samenleving.
Inderdaad. Ik beklemtoon ten zeerste dat we niet alle migranten over dezelfde kam mogen scheren. Heel veel migranten handelen niet tegen die liberale democratische waarden. Veel migranten hebben zich perfect geÔntegreerd en verdedigen en propageren heel bewust onze democratische basiswaarden. Ze beheersen onze taal uitstekend, aanvaarden binnen het publieke domein de wetten en regels, en dragen als zelfstandige, bediende, arbeider, werknemer of bedrijfsleider bij tot de welvaart van dit land. Met deze oproep wil ik juist deze mondige en 'liberaal' georiŽnteerde allochtonen steunen. Door hen te erkennen als volwaardige burgers versterken we hun eigenwaarde. Zij staan mee aan de kant van diegenen die de moderniteit toejuichen en bevorderen. Zij zijn de beste pleitbezorgers van de emancipatie van hun gemeenschap. Wij moeten hun belangrijkste bondgenoten zijn in hun strijd voor meer ontvoogding. Maar wat dan met de nieuwkomers? Met de politieke vluchtelingen en allochtonen die via de gezinshereniging in ons land komen? Hen moeten we in de eerste plaats inburgeren. Door hen een verplichte inburgeringscursus aan te bieden. In afwachting dat het aanbod aan inburgeringscursussen de vraag dekt, een doel dat de Vlaamse Regering zich tegen het einde van de regeerperiode heeft gesteld, kunnen zij worden verplicht zich in te schrijven op een wachtlijst.
Nieuwkomers moeten, als onderdeel van de inburgeringscursus, Nederlands leren. Eigenlijk is dit vergelijkbaar met de schoolplicht. Het moet zelfs mogelijk zijn dat op het einde van de cursus een proef moet worden afgelegd met de mogelijke verplichting om nog verder te studeren. Taalkennis is voor iedereen essentieel om volwaardig deel te kunnen nemen aan onze samenleving. Het is immers een hoogstnoodzakelijke voorwaarde om van zijn rechten en vrijheden te kunnen genieten en om zijn plichten te volbrengen. Scholen moeten dit respect voor het Nederlands ook afdwingen. Het is voor mij bijvoorbeeld onaanvaardbaar dat contactavonden met ouders in Nederlandstalige scholen in een andere taal verlopen.

Een ander heikel thema is het aandeel van de allochtonen in de criminaliteit. Hoe staat u daar tegenover?
Wie spreekt over migranten en vooral migrantenjongeren kan niet voorbij aan de wetenschappelijke vaststelling dat hun aandeel in de criminaliteitscijfers opmerkelijk hoger ligt dan dat van de autochonen. Opnieuw mogen we niet generaliseren. De meeste migrantenjongeren houden zich aan de wetten en regels. En binnen de criminaliteitcijfers zijn er ook heel wat niet-moslims, vaak uit Oost-Europa. Maar het blijft een feit dat het aandeel binnen de criminaliteitscijfers van moslimjongeren te hoog is, vooral binnen steden als Brussel, Antwerpen, Mechelen, Gent, Lokeren en Sint Niklaas. Ook hier moeten we stoppen met ons hoofd in het zand te steken. Via tal van maatregelen moeten we de hoge criminaliteitscijfers van allochtone jongeren trachten te doen dalen. In de eerste plaats door die jongeren en hun ouders voor hun verantwoordelijkheid te plaatsen en hen positief in te schakelen in het proces naar aanvaarding en respect voor anderen. Migrantenouders en oudere broers kunnen, zoals dit nu al in enkele Mechelse wijken gebeurt, ingeschakeld worden om op het terrein, op straten en pleinen, de migrantenjongeren terecht te wijzen in geval van overlast. Jongeren van migranten die echt over de schreef gaan en criminele daden stellen moeten, net zoals autochtonen, hard aangepakt worden. Net als anderen moeten ze begrijpen dat veiligheid en fysieke integriteit een absoluut recht van elke mens is, en dat aantasting van andermans bezit en eigendom niet kan.

Allochtonen klagen vaak dat zij niet de kans krijgen om zich te integreren. Ze wijzen op de moeilijkheid om een job te krijgen, een huis te huren of dat ze geweigerd worden in het uitgangsleven. Daar steekt toch veel waarheid in?
Ik weet dat en dat heeft te maken met de houding van de autochtonen zelf. Er bestaat in onze democratie geen enkele reden om mensen met een andere huidskleur, cultuur of achtergrond te discrimineren. Concreet betekent dit dat migranten, net zoals iedereen, het respect moeten krijgen dat ze als mens verdienen. Het is derhalve onaanvaardbaar dat moslimjongeren gediscrimineerd worden bij sollicitaties of in dancings of cafťs. Tegelijk moeten we onderzoeken hoe het komt dat migrantenjongeren oververtegenwoordigd zijn in het technisch, beroeps of bijzonder onderwijs en we moeten maatregelen treffen die hen gelijke kansen geven. Willen we vermijden dat die jongeren opgroeien in frustratie en isolement dan moeten we onze deuren voor hen wijd open zetten. We moeten hen alle kansen geven om vooruit te komen en zich te ontvoogden als vrije burgers.

Overgenomen, met toestemming van de uitgever, uit Liberales

ZoekenMeer info

Het Weer

Recensies

Nieuws

Cartoons