Tekst vergroten Tekst verkleinen

Advertentie

Dossier: het eindeloopbaandebat

De regering had een nota beloofd met enkele belangrijke principes, maar komt uiteindelijk op de proppen met een tekst die wel degelijk een aantal heel concrete maatregelen bevat. In de regeringsnota duiken enkele stevige breekpunten van de vakbonden opnieuw op. Een tekst zonder angels is het dus zeker niet. Hieronder de scherpste maatregelen op een rij.



De nota

Brugpensioen na een herstructurering
Een sociaal plan na een herstructurering zal de nodige 'activerende maatregelen' moeten bevatten. Werknemers die het slachtoffer zijn van een herstructurering kunnen deelnemen aan een tewerkstellingscel. De deelname aan een tewerkstellingscel heet vrijwillig te zijn, maar er wordt wel aan toegevoegd dat een eventuele toegang tot het brugpensioen er van afhangt. De werknemers krijgen nog zes maanden lang loon uitbetaald als ze deelnemen aan opleidingen en elk passend werkaanbod aanvaarden. Pas na die zes maanden kunnen die werknemers die nog geen nieuwe job hebben gevonden op brugpensioen. Maar ook in dat geval moeten ze tot aan de normale brugpensioenleeftijd beschikbaar blijven voor de arbeidsmarkt.

Toegang tot het normale brugpensioen
De leeftijdsvereiste voor het brugpensioen zal geleidelijk worden opgetrokken. Er kan ook nog gesleuteld worden aan de loopbaanvereiste. De nota bevat geen precieze cijfers, maar concreet zou het gaan om een verhoging van 58 tot 59 jaar in 2009 en tot 60 in 2014. Zware beroepen zouden wel kunnen rekenen op een uitzondering.

Vervroegd pensioen ontmoedigen of langer werken aanmoedigen
- Wie na zijn 60ste blijft werken, krijgt een pensioenbonus.
- Wie vóór de wettelijke pensioenleeftijd op pensioen gaat, zal niet meteen kunnen genieten van het bijééngespaarde aanvullend pensioen (de zogenaamde tweede pijler).
- Werknemers tussen 50 en 55 zullen hun eindejaarspremie kunnen inruilen voor extra vakantiedagen.
- Voor de pseudo-brugpensioenen – de zogenaamde canada dry waarbij oudere werklozen een bijkomende premie van de werkgever krijgt – zullen voortaan werknemers- en werkgeversbijdragen moeten betaald worden.
- Het tijdskrediet blijft beperkt tot één jaar over een hele carrière. Werknemers ouder dan 55 krijgen wel de kans om via tijdskrediet 4/5 te werken. Voor hen geldt de regel niet dat slechts 5 % van het personeel tegelijk van tijdskrediet mag genieten.

Daarnaast bevat de nota nog een paar zachte maatregelen, wortels zoals minister Freya Van den Bossche dat in een interview met de VRT-radio noemde. Er moet meer geld komen voor vorming en oudere werknemers krijgen recht op een gesprek over hun loopbaanperspectieven. De regering belooft de fiscale discriminatie tussen nieuwe en oude bruggepensioneerden weg te werken. Dat laatste is een belangrijke eis van de christelijke vakbond ACV.

Download de oriëntatienota van de federale regering voor de sociale partners hier.

Commentaren verdeeld: vage eindeloopbaannota of maatregelen die veel zullen veranderen?

Een vage tekst of juist een nota met een duidelijke richting? De krantencommentaren zijn het niet eens in hun beoordeling van de regeringsnota over de eindeloopbaan. Verder valt ook op dat bijna alle commentatoren enorme druk leggen op de vakbonden die vrijdagmorgen beslissen of ze willen onderhandelen over de nota. Een overzicht.


De Gazet van Antwerpen ziet alleen maar een paar “aanzetten”. “De bedoeling was toch om knopen door te hakken in drie belangrijke dossiers: (brug)pensioenen, eindeloopbaan en financiering van de sociale zekerheid? Daar is voorlopig niet veel van te merken.”

“Een handvol min of meer concrete maatregelen” en voor de rest “bijzonder omzwachteld geformuleerde stellingen”. Zo interpreteert De Standaard de nota.

De Morgen ziet “haast geen enkele dwingende maatregel of sanctie”. “De politieke wereld durft het niet meer aan om de verzuurde burger maatregelen laat staan sancties op te leggen.”

Het Belang van Limburg ziet in de nota “geen concrete maatregelen”, maar vindt de nota wel niet “vrijblijvend”. “De nota heet niet voor niks 'oriënteringsnota' en bakent de krijtlijnen voor het sociaal overleg duidelijk af. Er staan ook een aantal duidelijke engagementen in. De mensen zullen langer moeten werken, wie vroeger ophoudt zal het voelen in zijn portemonnee.”

Het Laatste Nieuws gaat helemaal tegen de stroom in. Politiek commentator Luc Van der Kelen noemt de nota zelfs “vrij ambitieus”. “Dit is helemaal niet zo'n vage nietszeggende nota waarmee je alle kanten uit kunt. Wie dat denkt, heeft een probleem met begrijpend lezen,” schrijft Van der Kelen. “De richting in de eindeloopbaannota is duidelijk genoeg. Deze nota wil een aantal achterpoortjes sluiten naar een te vroege pensionering. Brugpensioen naar 60. Canada dry-regelingen fiscaal onaantrekkelijk maken voor werkgever én werknemer. Niet meer bijverdienen vor de wettelijke pensioenleeftijd (65). Brugpensioen geen automatische afvloeiregeling meer voor bedrijven die hun ouder personeel kwijt willen. Beschikbaar blijven voor de arbeidsmarkt. Sancties voor wie opleiding of werkaanbod weigert. Dat is eerlijk gezegd veel meer dan kon worden verwacht na de quasi veto's van de vakbonden tegen de aanvankelijke plannen van minister Van den Bossche.”

De geloofwaardigheid van de vakbonden
Er kan nog wat bijgeschaafd worden aan de nota, viel woensdag in regeringskringen te horen. De regering hoopt de vakbonden aan de onderhandelingstafel te krijgen. Vrijdagmorgen beslissen de vakbonden daarover. De krantencommentaren laden een enorme druk op hun schouders.

“Als de vakbonden dit akkoord afschieten, verliezen ze aan geloofwaardigheid,” schrijft het Nieuwsblad. “Er wordt al jaren getalmd met een oplossing over de eindeloopbaanproblematiek en nu moét er iets gebeuren. Dat weet ondertussen zowat elke Belg. Wat er nu op tafel ligt, is echt het minimum. Het is zelfs niet zeker of het voldoende zal zijn.”

Ook het Belang van Limburg legt de druk bij de vakbonden en werkgevers. “Regering, werkgevers en vakbonden moeten nu ook voor het oog van de camera's hun verantwoordelijkheid nemen en moeilijke beslissingen nemen. Elke niet genomen beslissing is uitgesteld leed.” De Gazet van Antwerpen heeft het over een nota waar “eigenlijk niemand kan tegen zijn”.

De Morgen vindt dat de vakbonden nu hun plannen voor acties mogen opbergen. “Met de tekst uit het regeringsconclaaf hebben de sociale partners nu geen reden meer om de achterban te mobiliseren: niet alleen mogen ze de tekst zelf nog grotendeels inkleuren, bovendien staat er haast geen enkele dwingende maatregel of sanctie in.” Ook Le Soir zou het spijtig vinden als de vakbonden nu al de deur dichtgooien.

In deze kwestie is het Joost Loncin van Het Volk die tegenwerk biedt. De regering schuift de hete aardappel door naar de vakbonden, schrijft hij. “Hoe kunnen de sociale partners echt hun verantwoordelijkheid nemen, als de regering de financiële krijtlijnen niet duidelijk getrokken heeft?”

Reacties: Vakbonden dreigen met acties na eindeloopbaannota van regering

Cortebeeck (ACV): "Als duidelijk signaal van de regering uitblijft, komen er acties''
De eindeloopbaannota van de regering krijgt ook van de christelijke vakbond een onvoldoende. De dertien breek- en knelpunten die het ACV al in juni formuleerde, blijven overeind. Als de regering niet grondig bijstuurt, komen er acties. Maar ook als de regering vasthoudt aan de strikte timing, rijst er een probleem. “Willen ze voor 11 oktober rond zijn, dan zal het nee zijn,” aldus ACV-voorzitter Luc Cortebeeck.

Voor de tweede keer in enkele maanden tijd boog de algemene raad van het ACV zich over een eindeloopbaannota van de regering. Eind juni werd al gedreigd met een algemene staking en de nieuwe – nu ook officiële - regeringsnota kon de onrust niet wegnemen. “De sfeer was gespannen,” zei voorzitter Luc Cortebeeck na afloop van de vergadering. “Een sfeer van ontgoocheling, de nota kreeg tussen de 1 en 4 op 13,” zei algemeen secretaris Josly Piette verwijzend naar de dertien breekpunten in het eindeloopbaandebat van het ACV.

Volgens Cortebeeck werd niet eens zo lang stilgestaan bij de regeringsnota. “Wij onderhandelen op basis van de dertien breek- en knelpunten en houden een stok achter de deur: rijden en dan omzien. We gaan kijken of de onderhandelingen een kans maken. De regering moet volgende week een signaal geven, anders komen er acties.”

Krantencommentatoren wezen de bonden de afgelopen dagen op hun verantwoordelijkheid, maar Cortebeeck wil zich niet onder druk laten zetten. “Editorialisten schrijven dat de mensen meer moeten lijden. Maar dat is niet onze visie en zeker niet die van de werknemers. 'De werkgevers zetten ons op straat en wij worden als schuldigen aangewezen,' vertellen onze mensen. Bovendien blijven de winsten ongelooflijk. Werkgevers zeggen zelfs dat ze winsten maken dankzij de herstructureringen. Wij hebben geen probleem met winsten als ze tenminste dienen voor het voortbestaan van de werkgelegenheid. Maar wij hebben de indruk dat niemand zich nog bekommerd om de werkgelegenheid.”

Timing
Dinsdag moeten de vakbonden en de werkgevers verslag uitbrengen aan de regering. Dan resten er nog twee weken om de onderhandelingen af te ronden. Op 11 oktober wil premier Verhofstadt in zijn state of the union uitpakken met het resultaat van de onderhandelingen.

Een onmogelijke timing, zegt Cortebeeck. “Dit is een complex dossier dat heel veel gevolgen heeft. Zoiets valt niet te onderhandelen in een strak tijdskader. Bovendien zullen de mensen niet aanvaarden dat ze enkel ja en nee kunnen zeggen. De interne democratie moet hier spelen. De leden van het ACV moeten betrokken worden. Wil de regering voor 11 oktober rond zijn, dan zal het nee zijn.”

Volgens Cortebeeck is er maar eenmaal sprake geweest van een echt eindeloopbaandebat. “Toen we in de zomer samenzaten, echt naar elkaars standpunten luisterden en geen commentaar gaven in de media.” Hij heeft het dan ook bijzonder moeilijk met de mediaoptredens van bepaalde gesprekspartners. Vooral de uitspraken van minister Freya Van den Bossche in Terzake waarin ze de maatregelen in de nota aanscherpte en de harde standpunten van Unizo-topman Karel Van Eetvelt vielen in slechte aarde. “Met wie spreken we eigenlijk? Welke regering hebben we tegenover ons? Houdt de regering een tweede nota achter de hand of nemen sommige ministers hun wensen voor regeringswerkelijkheid? Geef ons alstublieft duidelijkheid.”

Cortebeeck gelooft nochtans dat een akkoord mogelijk blijft. “Voor alle duidelijkheid: wij willen ook dat de activiteitsgraad stijgt. De vraag is enkel hoe je dat doet. Er zijn wel degelijk oplossingen te vinden, maar dan enkel als er reëel onderhandeld wordt.”

Er kan zelfs gesleuteld worden aan de brugpensioenregeling. Cortebeeck: “Er spelen drie elementen bij het brugpensioen: de leeftijd, de loopbaan en de aard van het werk. Bij het criterium leeftijd worden mensen gestraft die al heel lang werken. De loopbaanvereiste treft vooral vrouwen en bedienden met kortre loopbanen. Er kan een oplossing gezocht worden die voor iedereen aanvaardbaar is. Maar openlijk zeggen dat er nu al een plan klaar ligt om de leeftijd te verhogen naar 60 jaar in 2012, is dramatisch voor het overleg. Dat is het overleg kelderen.”

Acties
Wellicht riskeren de bonden nu wel dat de regering op eigen houtje enkele maatregelen treft. Cortebeeck reageert scherp. “Dat ze maar doen. En als ze het doen, zullen ze de gevolgen zien.”

Het ACV treft nu al voorbereidingen voor acties. In juni werd al gezegd dat een grote betoging niet zal volstaan. “Alleen een algemen staking kan de regering tegenhouden,” werd toen gezegd. Het dreigement blijft geldig. En opvallend ook: Cortebeeck wil niet horen over verdeeldheid tussen de vakbonden. “Als er al verschillen zijn, gaat het om nuanceverschillen. In de praktijk komen de standpunten van het ABVV en het ACV op hetzelfde neer.”

ABVV: met preciese eisen en een preciese strategie naar de onderhandelingstafel
"Wij gaan dinsdag naar de onderhandelingstafel met preciese eisen en met een preciese strategie", zei algemeen secretaris Xavier Verboven van het ABVV. "Als daar niet binnen een redelijk snelle termijn een antwoord op komt, dan organiseren we begin oktober een algemene 24-urenstaking."De vakbondstop verwijt de regering vooral dat slachtoffers van een bedrijfsherstructurering met nieuwe maatregelen geplaagd worden en dat een structurele langetermijn herfinanciering van de sociale zekerheid in het vage gelaten wordt.

Een woelig federaal comité had eerder op de dag het federaal bureau mandaat gegeven om met de regering over het eindeloopbaandebat rond de tafel te gaan zitten. Maar dan wel onder strikte voorwaarden. “We hebben de tekst aan de mensen voorgelegd en er heerst een zeer groot wantrouwen”, zo omschreef Verboven de stemming op het federaal comité. “Daarom moeten wij in de eerste plaats een aantal verduidelijkingen krijgen. Maar we zullen ook meteen klare eisen stellen.”

Tot die eisen behoren de verplichte vervanging van de jobs bij tijdskrediet. Ook de akkoorden aangegaan twee jaar geleden met minister Frank Van den Broucke over de groepsverzekering moeten nageleefd worden. Toen werd overeen gekomen dat bruggepensionneerden vanaf 60 jaar de groepsverzekering kunnen opnemen en dat zou nu niet langer toegestaan worden. “Een geven woord moet je houden”, zegt Verboven daarover. Een andere eis is dat gelijkgestelde dagen bij brugpensioen blijven meetellen voor het wettelijk pensioen. Ook moet de discriminatie verdwijnen van bruggepensionneerden die na 1 januari 2004 in het stelsel terecht komen.

En tenslotte komt de meest fundamentele eis: dat de drie dossiers van het actief ouder worden, de financiering van het hele systeem van sociale zekerheid en de welvaartvastheid van de uitkeringen aan elkaar gekoppeld worden.

“Die drie zaken moeten onlosmakelijk verbonden blijven”, zegt Verboven. “Dat houdt in dat je niet vele vaagheden kan dulden in een dossier terwijl een ander dossier vol precieze maatregelen staat. We lezen bijvoorbeeld wel hoe een werknemer die het slachtoffer wordt van een herstructurering aan bijkomende vereisten zal moeten voldoen, maar over de structurele financiering van de sociale zekerheid blijft het allemaal zeer vaag.”

Het federaal bureau formuleert 11 eisen. Indien niet vrij snel duidelijk wordt dat de regering daarover dialoog wil, dan komt er een algemene staking. “Wij hebben mandaat gekregen om een algemene 24-urenstaking te organiseren vanaf begin oktober. Indien mogelijk willen we dat samen met het ACV doen. Ik zal nog deze namiddag met het ACV daarover contact opnemen,” zegt Verboven.

Auteur: Christophe Callewaert
Foto's: Han Soete
Overgenomen van onder Creative Commons License.

ZoekenMeer info

Het Weer

Recensies

Nieuws

Cartoons