Tekst vergroten Tekst verkleinen

Advertentie

Debat: Een Vlaamse identiteit, historische realiteit of fictie?

De KVHU (Katholieke Vlaamse Hogeschooluitbreiding) organiseerde een tweegesprek met Bart De Wever (Vlaams volksvertegenwoordiger voorzitter N-VA) en Marc Reynebeau (journalist en historicus) met als thema: “Vlaamse identiteit - historische realiteit of fictie?”. Het debat vond plaats op 28 februari in de Universiteit Antwerpen. Een kort verslag...

Wat houdt een Vlaamse identiteit eigenlijk concreet in? Dat is de vraag die Marc Reynebeau zich stelt. Er zijn weliswaar verschillende definities gangbaar, maar deze blijven vaak steken in abstracte termen. Bij gebrek aan een duidelijke invulling van het begrip heeft hij ook moeilijkheden met de notie “fier zijn op zijn identiteit”.

Hij is er geen voorstander van om het begrip politiek te operationaliseren. Aan welke criteria moet iemand namelijk voldoen om een Vlaming te zijn? Daarnaast dreigt het gevaar dat men op basis van identiteit mensen gaat uitsluiten, wat hij afkeurt.
Hij erkent dat er uit historische gebeurtenissen iets gegroeid is dat men een Vlaamse identiteit kan noemen, maar spreekt liever over burgerschap: op welke manier, en met welke rechten en plichten functioneren en participeren mensen in een samenleving?

Democratie moet voor Reynebeau niet gefundeerd zijn op een volksidentiteit. Het belangrijkste is dat men zijn stem kan laten horen. Hij vraagt zich af wat de bijdrage van nationalisme in deze tijd nog is. We leven nu namelijk in nationale staten met een bepaald territorium, waardoor men zich niet meer moet beroepen op een of andere identiteit om de term burgerschap invulling te geven.

Bart De Wever vertolkt een andere visie. Burgerschap is inderdaad een handig vehikel, maar ook daar stelt zich de vraag hoe je dat concreet invult. Een identiteit is volgens hem een reëel iets: het wijst op lidmaatschap van een bepaalde natie en men ontleent er normen en waarden aan. Daarnaast is uitsluiting voor hem essentieel.
Een nationale identiteit heeft een aantal objectieve parameters: een identiteit, een territorium, een gemeenschappelijk verleden en een cultureel patroon dat een band schept. Dat cultureel patroon heeft geen vast recept en kan op verschillende fundamenten gebouwd zijn: taal, religie…
Maar er speelt ook een subjectief element mee, een identiteit zit namelijk vooral “tussen de oren”. Het is absoluut geen fictie, maar opgebouwd uit reële historische elementen. Men kan spreken van een “imagined community”, een verbeelde gemeenschap, zo ziet hij 1302 als de verbeelding van de kracht en de mogelijkheden van een kleine gemeenschap.

Hij stelt vast dat het begrip identiteit momenteel onder vuur ligt. Dit valt volgens hem onder meer te verklaren door de val van de muur. Voor ’89 werden alle conflicten in de wereld verklaard aan de hand van de oost-west-tegenstelling, terwijl men nu conflicten nationaliseert. Indien Milosevic in ‘60 actief was geweest had men hem het etiket van communist opgekleefd, terwijl hij nu beschouwd wordt als een extreme nationalist.
De nood om de Vlaamse identiteit te benadrukken lijkt ook minder groot, aangezien de Vlamingen tegenwoordig niet meer in hun ontplooiing belemmerd worden.
Toch wil De Wever het begrip niet verwaarlozen. Het gevaar bestaat namelijk dat één partij, het Vlaams Belang, een monopolie krijgt op dit gebied en misbruik gaat maken van het begrip, terwijl dat in feite ideologisch waardevrij is.

Een identiteit bijzonder waardevol voor de voorzitter van de N-VA, het is zelfs een noodzakelijk element om een democratie te kunnen besturen. Democratie borduurt namelijk voort op volkssoevereiniteit. Hieruit volgt logischerwijs de vraag welk volk soeverein is. De Vlaamse identiteit zou de grens van onze democratie moeten bepalen, België is volgens De Wever dan ook een slecht werkende democratie, een som van twee democratieën.
Cosmopolitisch burgerschap is voor hem een fabeltje. Burgerschap vereist een zekere bekommernis om de andere, een sociale praxis, en die kan je onmogelijk realiseren over heel de wereld.

Redactie: Bert Fraussen

ZoekenMeer info

Het Weer

Recensies

Nieuws

Cartoons