Tekst vergroten Tekst verkleinen

Advertentie

De geschiedenis van de Belgische Revolutie

Wie een geschiedenis van België schrijft zal onvermijdelijk moeten beginnen bij het begin: de Belgische revolutie die leidde tot een afscheiding van Nederland en de stichting van het koninkrijk België. Vreemd genoeg wordt hier noch in de literatuur, noch in de geschiedenislessen veel aandacht aan besteed. Dit tekstje zou enkele zaken wat duidelijker moeten maken.

Voor de periode van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden.<
Nog voordat Napoleon aan de macht komt, is België al ingelijfd bij Frankrijk. Voor deze inlijving is er een korte periode (minder dan één jaar) een zelfstandige staat, afgescheurd van het Habsburgse rijk, de Verenigde Belgische Staten. De afscheuring is een gevolg van de hervormingen van de Keizer Jozef II (bijgenaamd de Keizer koster) waar hevig protest tegen kwam. Leider van één van de verzetspartijen is de Brusselse conservatieve advocaat Van der Noot. Tijdens het openlijk verzet van de Oostenrijkse Nederlanden tegen de Oostenrijkers vlucht hij naar Nederland en vraagt om hulp. Een vrijwilligersleger van Nederlanders, Pruisen en Belgen verovert Brussel op de Oostenrijkers en de Verenigde Belgische Staten worden uitgeroepen op 10 januari 1790. Maar de staat houdt minder dan een jaar stand, op 3 december 1790 heroveren de troepen van Keizer Leopold II, opvolger van Jozef II Brussel.

In 1792 veroveren Franse troepen de Oostenrijkse Nederlanden en het Prins-Bisdom Luik. In 1793 worden ze teruggedreven door de Oostenrijkers maar in 1794 verovert Frankrijk definitief de Oostenrijkse Nederlanden en het Prins-Bisdom Luik. Onder Napoleon is er van politieke vrijheid geen sprake en het Frans wordt gepromoot als officiële taal. In Vlaanderen wordt het Nederlands onderdrukt en publicaties in die taal zijn verboden. Dit is waarschijnlijk één van de hoofdredenen voor de sterke verfransing van het openbaar leven, het bestuur en de hoger opgeleiden.

De stichting van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden.
Na de ondergang van Napoleon bij Waterloo beslissen de geallieerden op het congres van Wenen (1815) dat er, om een nieuwe Franse agressie in te dijken, een sterke bufferstaat moet komen. Men aanziet Frankrijk op dezelfde manier als men meer dan honderd jaar later Duitsland aanziet na de eerste wereldoorlog. Het koninkrijk Nederland, de Belgische gebieden en het Prins-bisdom Luik worden één staat. Het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden zal geregeerd worden door Willem I van Oranje. (hij nam de naam Willem I aan om te laten zien dat er een nieuw begin kwam)

Het einde van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden en de stichting van het koninkrijk België
Willem I is een autoritair vorst die regeert als een verlicht despoot. Hij stimuleert de industrie en het transport en zorgt voor financiële steun aan ondernemers. Hoewel hij hierdoor op steun kan rekenen van de industriëlen keren velen van hen zich toch tegen Willem I omwille van zijn taalpolitiek. Willem I is namelijk van plan om in Vlaanderen het Nederlands uit te roepen tot officiële taal. De verfranste adel en burgerij vreest voor haar positie. Ook de arbeiders zijn niet tevreden. De grote fabrieken vormen een dodelijke concurrentie voor de plattelandsindustrie. Dit draagt nog bij aan de al hoge werkloosheid en slechte levensomstandigheden in arbeiderskringen. (Nochtans was het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden op dat moment één van de welvarendste ter wereld.) De ontevredenheid wordt gevoed door de katholieke kerk die geen protestantse vorst wil. Uit deze periode stamt het bekende stafrijmpje: Wij Willen Willem Weg, Wil Willem Wijzer Worden, Wij Willen Willem Weer. Politieke ontevredenheid is er over de grondwet van 1815 die opnieuw een standensysteem invoert en over de weigering van Willem I om met verantwoordelijk te houden ministers te werken. De koning regeert meer en meer eenzijdig via koninklijke besluiten. Wanneer hij een censuur oplegt aan de pers gaan liberalen en katholieken samenwerken om hem weg te krijgen: het unionisme (1828).

In 1830 mislukt de oogst en de bevoorrading van de steden loopt mank. In Parijs is er in juli een revolutie. Het pre-revolutionair klimaat en de sociale onrust zijn duidelijk voelbaar. Hiervan maakt een groep genaamd: “les amis du Peuple” gebruik om overal actie te voeren tegen Willem I. Hun doel is de aansluiting van België bij Frankrijk. Sluitstuk van hun actie is op 25 augustus, de dag na de verjaardag van de koning (24 augustus dus). Na de opvoering van de opera 'de stomme van Portici' (op 25 augustus 1830) breekt er oproer uit, meerbepaald na de aria “amour sacrée de la patrie”(heilige vaderlandsliefde). Aan het stadhuis van Brussel wappert de Franse vlag maar die wordt door twee medewerkers van de krant “le courrier des Pays-Bas” vervangen door een vlag in de oude Brabantse kleuren rood, oranje-geel en zwart. Om zich te beschermen tegen plunderingen en om de orde te herstellen richt de burgerij een burgerwacht op onder leiding van Baron van der Linden d'Hoogvorst. Tot hun stomme verbazing merken ze al snel dat ze Brussel in handen hebben. Willem I stuurt zijn zonen Willem en Frederik met 6000 man om de orde te herstellen maar dit leger blijft steken in Vilvoorde. Op 1 september vraagt de leiding van de burgerwacht aan prins Willem van Oranje, de troonopvolger, om bij zijn vader te bemiddelen over een administratieve scheiding van noord en zuid. De koning weigert. Ook in Luik breekt er opstand uit, de annexionisten (zij die aansluiting willen bij Frankrjk) hebben er de leiding. Op 7 september trekken Luikse vrijwilligers Brussel binnen met als doel om de aansluiting te verzekeren. Maar koning Louis-Philippe van Frankrijk breekt zijn belofte en stuurt geen militaire steun omdat hij vreest voor een nieuwe oorlog in Europa. Vanuit heel België stromen vrijwilligers toe om de opstand te steunen. De burgerwacht is hier niet op voorbereid en verliest de controle. De Annexionisten roepen een voorlopig bewind uit op 20 september maar Frederik van Oranje, Willem's tweede zoon slaagt erin om met Nederlandse troepen Brussel te bezetten op 23 september. Het Hollands leger probeert zonder bloedvergieten de stad in te nemen. Dit zorgt voor een verzoening tussen de opstandelingen. Het verzet kan zich organiseren en omsingelt het Hollands leger in de Warande. Na enkele dagen van gevechten rond het koninklijk park blijkt op 27 september dat het Hollands leger de nacht voordien Brussel verlaten heeft. Hierdoor komt een einde aan de gevechten en het comité verandert in het Voorlopig Bewind. Op 4 oktober 1830 roept het de onafhankelijkheid uit. Op 3 november van dat jaar kiezen 30 000 kiezers (volgens het cijns- en bekwaamheidskiesrecht) het Nationaal Congres dat op 7 februari 1831 een zeer liberale grondwet goedkeurt.

Op 4 november 1830 begint te Londen een diplomatieke conferentie die over de toekomst van België zal beslissen. De grote mogendheden erkennen de scheiding van België en Nederland. Leopold van Saksen-Coburg wordt in 1831 de eerste Koning der Belgen. In afwachting is Baron Surlet de Chokier regent.

Chris Demeyere

ZoekenMeer info

Het Weer

Recensies

Nieuws

Cartoons