Tekst vergroten Tekst verkleinen

Advertentie

Sociale verkiezingen 2004

De sociale verkiezingen, een thema waar niet iedereen evenveel over weet. Je moet al actief zijn in de vakbond om te weten hoe het in mekaar zit en dan nog… Daarom heeft politics.be hieromtrent een dossier gemaakt.
Wat is een vakbondsafvaardiging? Hoe zit de ondernemingsraad in elkaar? Hoe gaat het Comité voor Preventie en Bescherming op het Werk in zijn werk? Hoe en wanneer worden sociale verkiezingen gehouden? Je vindt alle antwoorden in dit dossier.

Inhoud:

  • De vakbond, wie is de grootste?
  • Het CPBW
  • De ondernemingsraad
  • De vakbondsafvaardiging

1. De vakbonden, wie is de grootste?

De grootste vakbond in dit land is het ACV met hun 1, 6 miljoen leden. Daarna komt het ABVV met 1, 2 miljoen leden en tenslotte het kleine ACLVB. Het leuke aan deze verkiezingen is dat men hier echt op zoek is naar kandidaten, vakbondssecretarissen gaan naar de werkvloer en zoeken naar vrijwilligers.

Het ACV telde zo bij de vorige verkiezingen zo een 60.000. kandidaten, bij het socialistische ABVV waren er dat 47.000 en bij de liberale ACLVB bijna 15.000. Even kort uitleggen wat er bij de vorige sociale verkiezingen is gebeurd. Het ABVV heeft toen kiezers verloren aan het ACV en een klein beetje aan het ACLVB. Dat maakt dus dat het ABVV met deze verkiezingen verloren terrein moet terug winnen. Het ACLVB moet boven de 10 procent kiesdrempel komen en het ACV moet zijn macht behouden. Maar wij weten dat die 3 zaken niet alledrie kunnen. Zoals bij alle verkiezingen strijden de vakbonden hier ook voor media-aandacht…

2. Het CPBW: Comité voor Preventie en Bescherming op het Werk:

1) Wat is het CPBW?
Vroeger noemde het CPBW het Comité voor Veiligheid en Gezondheid. De bedoeling van dit comité is heel eenvoudig. Als een werknemer slachtoffer is van een arbeidsongeval moet de werkgever zijn verantwoordelijk nemen. Omdat in het verleden de werkgever niet altijd zijn verantwoordelijk nam, heeft met het CPBW opgericht. Dat comité moet er op toe zijn dat de werkgever zijn plichten nakomt. Die plichten zijn vastgelegd in wetten en zijn strikte minimumregels. Als lid van dit comité kan jij ook adviezen geven aan je werkgever. Wanneer een bedrijf 50 werknemers heeft moet er een CPBW opgericht worden. In de bedrijven waar er geen CPBW is neemt de vakbondsafgevaardigde die taak over.

2) Wie zit er allemaal in het CPBW?

  • De werknemers
    De werknemersafvaardiging zijn alle mensen die door de werknemers van je bedrijf worden verkozen op de CPBW-lijsten. Dit zijn arbeiders, bedienden en jongeren van ACV, ABVV en ACLVB en soms nog andere vakbonden. Voor ieder effectief lid is er ook een plaatsvervangend lid, die moet de taak op elk moment kunnen overnemen. Een plaatsvervangend lid is dus zo ook verplicht de gang van zaken goed te volgen.
  • De werkgevers
    Dat is de afvaardiging van de directie. Deze moet evenveel personen tellen als de werknemersafvaardiging en mag er ook geen meer tellen. Het CPBW is immers paritair samengesteld. De namen worden samen met die van de werknemersafgevaardigden opgehangen in het bedrijf. De werkgeversafgevaardigde moet de bevoegdheid hebben om beslissingen te mogen nemen en zo de directie te kunnen vertegenwoordigen.
  • De deskundigen
    Deze mensen hebben een raadgevende stem binnen het CPBW. Dat wil niet zeggen dat ze niet belangrijk zijn integendeel. Om wie gaat het?
    • Het hoofd van de interne dienst voor preventie en bescherming op het werk.
    • De milieucoördinator: is niet alle bedrijven zo, enkel verplicht voor bedrijven die een Klasse I milieuvergunning hebben
    • De preventieadviseur-arbeidsgeneesheer: Indien de interne dienst in je bedrijf een medische afdeling heeft kan het dezelfde persoon zijn als het hoofd van de interne dienst voor preventie en bescherming op het werk.
    • Voor extra toevoegingen moet de volledige raad akkoord zijn.
  • De voorzitter
    Dit is de bedrijfsdirecteur of een afgevaardigde van hem. Hij roept de vergadering samen, zit ze voor en stelt de agenda op. Hij laat ook de notulen van de vorige vergadering goedkeuren.
  • De secretaris
    Meestal is dit het hoofd van de interne dienst. Hij/zij maakt en verstuurt de uitnodigingen, stelt de notulen op, hangt deze uit op een goed zichtbare plaats en laat ze zien aan de leden van het CPBW.

3) De vergaderingen:

  • De vergaderingen:
    De eerste vergadering vindt plaats binnen de 30 dagen na het uithangen van de uitslag van de sociale verkiezingen. In die 1 ste vergadering wordt meestal het huishoudelijk reglement opgesteld (zijn wel wettelijke normen voor) en wordt er ook uitgemaakt wie er mee gaat van de werknemersafvaardiging bij een technische of medische inspectie.
    Er wordt ministens 1 keer per maand vergaderd. Vaker kan, als 1/3 van de werknemers- of de werkgeversafvaardiging erom vraagt. 10 dagen voor de vergadering kan er een punt op de agenda geplaatst worden, 8 dagen ervoor moet je verwittigd worden dat er een vergadering komt.
    De secretaris stelt de notulen van de vergadering op. Bij de eerst volgende vergadering worden de afgevaardigden gevraagd om ze goed te keuren. Eens goedgekeurd kunnen ze niet meer gewijzigd worden.
  • Geheimhouding, een moeilijk thema.
    Het moeilijkste in het PWBC is wel de geheimhouding. Soms vraagt de directie onterecht geheimhouding. Soms ben je wettelijk verplicht om het geheim te houden wegen individuele informatie. Wel maken de vakbonden duidelijk dat dit niet de normale betrekkingen mag belemmeren tussen werkgevers en werknemers.

4) Interne en externe diensten voor preventie en bescherming op het werk
Het is al verschillende keren ter sprake gekomen in deze tekst, de interne dienst van preventie en bescherming op het werk. Aangezien we het er in het volgende hoofdstukje over gaan hebben is het tijd om dat nu even uit te leggen. Het hoofd van de interne dienst is de preventieadviseur. In bedrijven met een arbeidsgeneeskundige dienst wordt die opgenomen in de Interne Dienst. Wanneer deze interne dienst niet alle opdrachten kan uitvoeren, gaat men naar buiten, naar een Externe Dienst voor preventie en bescherming op het werk. Vroeger zat het anders in mekaar maar het zou te verwarrend worden om dat uit te leggen.

5) Beslissingstaken

  • Beslissingen inzake de Interne en Externe Dienst
    • Over de minimumprestaties van de preventieadviseurs
    • Over de aanduiding, vervanging en verwijdering van de preventieadviseurs.
    Een preventieadviseur die verbonden is aan een Externe Dienst moet vervangen worden wanneer de werknemersafvaardiging dit unaniem vraagt.
  • De beperkte afvaardiging:
    Als je dit niet kent, dan mag je blij zijn. Want deze afvaardiging treedt enkel op in noodgevallen. Bij noodgevallen gaat de beperkte vergadering onmiddellijk naar de plaats der onheil. Ook mag 1/3 van de werknemersafvaardiging dat vragen. De beperkte afvaardiging kan beslissingen nemen zonder het Comité te raadplegen, hij moet wel achteraf verantwoording afleggen.
  • Externe personen:
    Wanneer de werkgeverafvaardiging of de werknemerafvaardiging een externe persoon bij de zaak wil betrekken moet hij toestemming hebben van de andere afvaardiging.

6) Naast de beslissingstaken ook adviestaken

  • Plannen en nog eens plannen
    Er zijn verschillende plannen
    • Het Globaal preventieplan
      De bedrijfsleider moet na een risico-evalutie dit plan opstellen. Daarin moet staan wat hij gaat doen om de veiligheid te verbeteren. Dit plan moet betrekking hebben op de komende vijf jaar.
    • JAP: jaarlijks actieplan
      Dit is de opvolging en de uitwerking van het Globaal preventieplan. Via het JAP wordt het aangepast aan de realiteit. Ook hierbij heeft het lid van het comité wat te zeggen.
  • De mens en het milieu
    De vakbonden vinden dat de mens centraal moet staan en dan maar pas de machine en de computer, het Comité behandelt ook die zaken. Ook omtrent het milieu kan dit comité het bedrijf op de vingers tikken. Zeker als het de gezondheid van de werknemers kan schaden.
    Sinds 1994 moet de werkgever het CPBW inlichten over de milieuaangelegenheden.
  • De werknemers
    Het is logisch dat de afgevaardigde van de werknemers de werknemers moet inlichten bij nieuwe zaken en nieuwe werknemers moet verwelkomen en hun de gang van zaken samen met de directie moet uitleggen.
  • Individuele klachten?
    De werknemer kan individuele klachten indien bij een afgevaardigde van de werknemers. Dit kan dan besproken worden in het comité.

7) En dan nog controleren…
Van de werknemerafgevaardigde wordt verwacht dat hij/zij controleert of de werkgever geen wetten overtreedt. Ook controleert hij/zij of het JAP en Globaal preventie plan wordt nageleefd. De vakbonden willen ook dat hun afgevaardigden in dit comité ook de werkzaamheden van de externe dienst en interne dienst controleren.

8) Welke faciliteiten heeft de afgevaardigde?
Vele wetten en CAO's maken mogelijk dat je faciliteiten hebt, hier sommen we ze kort op en worden ze kort uitgelegd.

  • Contacten en bezoeken van de werkplaatsen: De afgevaardigde mag alle werkplaatsen bezoeken in het bedrijf. Ook de preventieadviseur en arbeidsgeneesheer mogen dat.
  • Toegang tot de documentatie en de reglementering: Alle wetten, CAO's, verslagen mag jij opvragen.
  • Technische bijstand: Met toestemming van het bedrijfshoofd kan de afgevaardigde zich tijdens een vergadering van het CPBW laten bijstaan door een deskundige.
  • Aanplakborden: De werkgever moet de afgevaardigde aanplakborden ter beschikking stellen om mededelingen op te kunnen plaatsen.
  • Vorming: De afgevaardigde moet er mogelijkheid zijn om een vorming te volgen zonder loonverlies. Is afhankelijk van sector tot sector.
  • Nodige tijd: Je moet de nodige tijd hebben om een standpunt te kunnen vormen.

9)  Kan een werknemersafgevaardigde ontslagen worden?
De werknemersafgevaardigde kan niet ontslagen worden omdat je een syndicale werking hebt. In twee gevallen kan de werknemersafgevaardigde wel ontslagen worden:

  • Om technische of economische redenen ( bv sluiting van de onderneming ) die erkend zijn door het bevoegd paritair comité mits akkoord van de vakbond.
  • Om dringende redenen, voorafgaand erkend door de arbeidsrechtbank. BV: diefstal.

3. De ondernemingsraad

1. Wat is de ondernemingsraad?
De ondernemingsraad dient in de eerste plaats om te overleggen. Haar 2 de functie is beslissen over het arbeidsreglement, de uurroosters, de jaarlijkse vakantiedata en vervanging van feestdagen. De 3 de functie is informatie krijgen en advies geven over hoe het bedrijf economisch beter zou functioneren. Hun 4 de en laatste functie is de toepassing van de industriële en sociale wetgeving.

2. Wie zit er in de ondernemingsraad?

  • de werknemers
    De werknemersafvaardiging zijn alle mensen die door de werknemers van je bedrijf worden verkozen op de OR-lijsten. Dit zijn arbeiders, bedienden en jongeren van ACV, ABVV en ACLVB en soms nog andere vakbonden. Voor ieder effectief lid is er ook een plaatsvervangend lid, die moet de taak op elk moment kunnen overnemen. Een plaatsvervangend lid is dus zo ook verplicht de gang van zaken goed te volgen.
  • De werkgevers
    Dat is de afvaardiging van de directie. Deze worden aangeduid en moeten evenveel personen tellen als de werknemersafvaardiging en mag er ook geen meer tellen. Het CPBW is immers paritair samengesteld. De namen worden samen met die van de werknemersafgevaardigden opgehangen in het bedrijf. De werkgeversafgevaardigde moet de bevoegdheid hebben om beslissingen te mogen nemen en zo de directie te kunnen vertegenwoordigen.
  • De voorzitter
    Dit is de bedrijfsdirecteur of een afgevaardigde van hem. Hij roept de vergadering samen, zit ze voor en stelt de agenda op. Hij laat ook de notulen van de vorige vergadering goedkeuren.
  • De secretaris
    In tegenstelling met het CPBW is de secretaris in de OR een afgevaardigde van de werknemers. Aangesteld door de OR. Hij/zij maakt en verstuurt de uitnodigingen, stelt de notulen op, hangt deze uit op een goed zichtbare plaats en laat ze zien aan de leden van het OR.
  • De genodigden
    Dit is het moeilijkste van alles. Je kan het best zo stellen: Als er een specifiek thema aan bod komt, kunnen er deskundigen uitgenodigd worden. De afgevaardigde van de werknemer mag iemand uitnodigen als de directie ermee akkoord gaat. 1 iemand moet zowiezo komen dat is de bedrijfsrevisor. Dit om het EFI (economische en financiële informatie) toe te lichten.

3. De vergaderingen

  • De vergadering
    De eerste vergadering moet 45 dagen na de bekendmaking van de uitslag plaats vinden. In die 1 ste vergadering bespreekt het OR het reglement van inwendige orde. Te vergelijken met het huishoudelijk reglement bij het CPBW. Voor dat reglement zijn wel wettelijke normen vastgelegd. In deze vergadering wordt ook de secretaris aangesteld. Twee maand na de sociale verkiezingen is het bedrijfshoofd verplicht om informatie te verstrekken aan het OR over de financiële toestand van het bedrijf.
    Er wordt ministens 1 keer per maand vergaderd. Vaker kan, als 1/3 van de werknemers- of de werkgeversafvaardiging erom vraagt. 10 dagen voor de vergadering kan er een punt op de agenda geplaatst worden, 8 dagen ervoor moet je verwittigd worden dat er een vergadering komt.
    De secretaris stelt de notulen van de vergadering op. Bij de eerst volgende vergadering worden de afgevaardigden gevraagd om ze goed te keuren. Eens goedgekeurd kunnen ze niet meer gewijzigd worden.
  • Bijzondere vergaderingen
    Hier heb je 4 verschillende soorten. We bespreken ze alle 4.
    • Vergaderingen over de economische en financiële informatie (EFI) en de werkgelegenheidsinformatie:
      Om de 4 jaar, als de OR wordt opgericht, moet de werkgever de basisinformatie toelichten. Jaarlijks moeten de jaarrekeningen in de OR besproken worden en om de 3 maand de periodieke aanvullingen. Voor een herstructurering of overname wordt een bijkomende vergadering gepland en dan zou het kunnen dat de basisinformatie veranderd wordt en dan moet deze dus weer worden toegelicht.
    • In zetelvergaderingen:
      In grote bedrijven, met meerdere vestingen en bijgevolg ook meerdere ondernemingsraden , kan een gemeenschappelijke vergadering gepland worden.
    • Extra vergaderingen:
      Als 1/3 van de werknemers een bijkomende vergadering vraagt, moet deze georganiseerd worden.
    • Voorvergaderingen:
      Dit is eigenlijk een zaak voor de vakbonden. Aangezien er verschillende vakbonden zijn willen die ook wel eens overleggen. Dus eigenlijk zijn deze voorvergaderingen niet officieel. Maar Anderzijds ook weer wel, want de vakbonden roepen dan CAO nr. 9 in en daar staat dat je de nodige tijd moet hebben om je standpunt te kunnen vormen. Meestal gebeurd dit voor de vergadering over het EFI. Ook worden op deze, toch wel belangrijke, vergaderingen ook vaak een deskundige of bedrijfsrevisor uitgenodigd. Ook worden op deze vergaderingen soms de leden van het CPBW uitgenodigd.

4. De taken van de OR?
Bij sommige zaken moet het OR overleggen met de vakbondsafvaardiging en/of het comité voor preventie en bescherming.

  • Waarover beslist het OR nu eigenlijk?
    • het reglement van inwendige orde
    • het arbeidsreglement
    • de jaarlijkse vakantie en vervanging van betaalde feestdagen
    • het beheer van de sociale werken
    • de criteria bij collectieve afdanken en aanwerving (ontslagen en nieuwe werknemers)
    • de planning van educatief verlof
    • de voordracht van de bedrijfsrevisor (over het EFI)
    • Verkiezingsdatum bij de sociale verkiezingen.
  • Waarop voert ze controle uit?
    In de inleiding is het al gezegd geweest. De belangrijkste taak van het OR is controle uitoefen. We zetten de belangrijkste zaken op een rijtje:
    • De tewerkstellingcijfers
    • de naleving van sociale en industriële wetgeving
    • de overheidssteun
    • de tewerkstelling van mindervaliden
    • de stages van jongeren
    • het brugpensioen
  • Waarover krijgt ze inlichtingen en geeft ze advies?
    • Heel belangrijk: de economische en financiële informatie ( EFI )
    • de overheidssteun
    • het werkgelegenheidsbeleid
    • herstructureringen of in het ergste geval sluitingen
    • personeelsbeleid
    • arbeidsvoorwaarden
    • ...
  • De OR moet de werknemers informeren:
    Dit is een verplichte taak van de ondernemingsraad. Ze geven vooral informatie over:
    • de agendapunten
    • EFI
    • tewerkstelling ( komen er afvloeiingen? )

5. De economische en financiële informatie:
We weten ondertussen al dat de Onderneming op regelmatige tijdstippen inlichtingen en uitleg moet verschaffen over de economische toestand van het bedrijf. De directie moet dus aan de werknemersafvaardiging informatie verschaffen. Men omschrijft dit in 4 pakketten:

  • De basisinformatie:
    Zo weet je wie de eigenaars, de financiers, de klanten en concurrenten zijn. Alle stakeholders worden dus overlopen. Ook het organogram wordt hier prijsgegeven. En jawel, voor de bedrijfsleiders zit daar ook een prijsje aan: de personeelskosten.
  • De jaarlijkse informatie:
    Om het eenvoudig te zeggen: een actualisering van de basisinformatie, is er iets veranderd? Zoja, moet dat worden medegedeeld.
  • De periodieke informatie:
    Een nog verdere actualisering, dit dan om de 3 maand.
  • De occasionale informatie:
    Fusies, overnames, ontslagen…

6. De sociale balans en het gelijke kansen beleid
Sinds 1995 moet de werkgever een sociale balans opmaken, dat is een balans over de tewerkstelling in het bedrijf. Dit kunnen we indelen in 4 delen:

  • Het personeelsbestand bij het begin van het boekjaar
  • Het personeelsverloop tijdens het afgelopen jaar.
  • Werkgelegenheidsmaatregelen en het effect ervan op het personeelsbestand ( moeilijk thema )
  • De opleiding

Ook zit hier ook een stukje van het gelijke kansen beleid van de overheid in. Elk bedrijf is verplicht om in zijn sociale balans weer te geven hoe het zit met het vrouwenaantal. Krijgen mannen en vrouwen gelijk kansen?

7. Functieclassificatie
Nu komen we aan het moeilijkste van gans de uitleg. Ik ga het weer zo eenvoudig maar zo juist mogelijk proberen uiteen te zetten.
Het gaat eigenlijk voornamelijk over nieuwe productiemethodes, nieuwe organisatiemethodes, herstructureringen… en de gevolgen ervan voor de werknemers. Meestal brengt dit het een en 't ander meer voor de werknemers. Zij zullen zich moeten omscholen een hogere beroepsbekwaamheid moeten hebben. Dit brengt de nodige discussies met zich mee in de ondernemingsraad. Daarom dat ze hier ook een belangrijke rol in hebben. Elke vakbond heeft hier ook zo zijn mening over. Vaak wordt bij de functieclassificatie de ondernemingsraad niet betrokken.

8. Welke faciliteiten heeft de afgevaardigde
Vele wetten en CAO's maken mogelijk dat je faciliteiten hebt, hier sommen we ze kort op en worden ze kort uitgelegd.

  • Contacten en bezoeken van de werkplaatsen:
    De afgevaardigde mag alle werkplaatsen bezoeken in het bedrijf. Ook de preventieadviseur en arbeidsgeneesheer mogen dat.
  • Toegang tot de documentatie en de reglementering:
    Alle wetten, CAO's, verslagen mag jij opvragen.
  • Technische bijstand:
    Met toestemming van het bedrijfshoofd kan de afgevaardigde zich tijdens een vergadering van het CPBW laten bijstaan door een deskundige.
  • Aanplakborden:
    De werkgever moet de afgevaardigde aanplakborden ter beschikking stellen om mededelingen op te kunnen plaatsen.
  • Vorming:
    De afgevaardigde moet er mogelijkheid zijn om een vorming te volgen zonder loonverlies. Is afhankelijk van sector tot sector.
  • Nodige tijd:
    Je moet de nodige tijd hebben om een standpunt te kunnen vormen.  

9. Kan een werknemersafgevaardigde ontslagen worden?
De werknemersafgevaardigde kan niet ontslagen worden omdat je een syndicale werking hebt. In twee gevallen kan de werknemersafgevaardigde wel ontslagen worden:

  • Om technische of economische redenen ( bv sluiting van de onderneming ) die erkend zijn door het bevoegd paritair comité mits akkoord van de vakbond.
  • Om dringende redenen, voorafgaand erkend door de arbeidsrechtbank. BV: diefstal.

10. De Europese ondernemingsraad
Wat ik je tenslotte nog wil laten weten is dat grote ondernemingen die deel uitmaken van een concern ook een grensoverschrijdende ondernemingsraad kunnen hebben. Daar worden dan alle werknemers in vertegenwoordigd. Elk land krijgt dan een aantal afgevaardigden en die worden gekozen door de ondernemingsraad. Die vertegenwoordigers kunnen dan ingelicht worden door de hoofddirectie van hun bedrijf.

4. De vakbondsafvaardiging

De kunst om de sociale verkiezingen te begrijpen ligt hem in het verschil te kunnen maken tussen de overlegorganen ( CPBW en OR ) enerzijds en de vakbondsafgevaardigden anderzijds. De VA's worden soms gekozen tijdens de sociale verkiezingen, soms ook niet, soms worden ze ook aangeduid ( gaan we verder op in bij puntje 3 ).

Wat de taak van het CPBW en OR is kan je lezen in het daarvoor geschikte onderdeel, ik vat het nog eens kort samen. De belangrijkste taak van het CPBW en OR is controleren of de belangen van de werknemers niet geschaad worden en de werknemers kunnen daar zelf voorstellen indienen.

Wie is de vakbondafvaardiging dan? De vakbondsafvaardiging zijn, zoals het woord zelf zegt, de afvaardiging van de vakbonden ( ACV, ABVV, ACLVB ) Deze mensen zijn gesyndiceerde werknemers. Zij kunnen onafhankelijk hun koers bepalen. In kleine bedrijven neemt de VA het werk over van het CPBW en OR.

De vakbondsafvaardiging praat vooral over kwesties met de directie als flexibele arbeidstijd, uitzendarbeid en opleidingen. De VA verwerkt de informatie van het CPBW en het OR, bespreekt ze met de werknemers en organiseert indien nodig een syndicale actie ( mooi woord voor staking ) De mens in het bedrijf kent de werknemersafgevaardigde als de “delegee” en de mens in de straat als de staker.

1. CAO nr. 5
Met CAO zijn de werkgevers verplicht om de vakbondsafvaardiging te erkennen in hun onderneming. Ook regelt CAO nr. 5 in grote lijnen de oprichting, samenstelling en bevoegdheden van de vakbondsafvaardiging. De details worden vastgelegd in de sectorale en bedrijfs-CAO's. Wel mogen deze niet in tegenstelling zijn met CAO nr. 5.

2. Wat doet de vakbondsafvaardiging?
De algemene bevoegdheden zijn geregeld in CAO nr. 5 aangevuld door eventuele sectorale en bedrijfs-CAO's.
CAO nr. 5 geeft de VA rechts op voorlichting, controle, onderhandeling en het recht om gehoord te worden door de werkgever. CAO nr. 5 verplicht de werkgever vakbondswerk mogelijk te maken. De VA mag niet bevoordeeld of benadeeld worden, heeft recht op promoties, mag niet tijdelijk werklos zijn… De VA mag net als de afgevaardigden van het CPBW en OR altijd de werknemers informeren door middel van pamfletten en krantjes.
Wat de vakbondsafgevaardigde nog doet hangt af van onderneming tot onderneming.

3. Wie is de vakbondsafvaardiging?
Sectorale of bedrijfs-CAO's regelen de samenstelling. Meestal hangt dit af van het aantal werknemers, verhouding arbeiders-bedienden en de verdeelsleutel van de vakbonden. Er zijn twee manieren om VA te kunnen worden. In sommige bedrijven worden ze rechtsreeks verkozen. Die worden syndicale verkiezingen genoemd ( neen, dat is niet hetzelfde als sociale verkiezingen ) In andere gevallen worden ze aangeduid door de vakbonden.

4. Algemene bevoegdheden
In dit hoofdstukje overlopen we de belangrijkste bevoegdheden van de VA.

  • De arbeidsverhoudingen in de onderneming
    Dit is een ruim begrip. Dit kan zowat alles omvatten. Het kan gaan over loon, beroepsbekwaamheid, arbeidsduur, opleiding, herscholing… De vakbonden zouden niet liever hebben dat de VA's zich met zoveel mogelijk moeiden.
  • Onderhandelingen
    De VA mag onderhandelen over CAO's en akkoord over de onderneming sluiten. Om een overeenkomst juridisch officieel te laten gelden heeft de VA wel de handtekening van de vakbondssecretaris nodig.
  • De CAO
    Eerst leggen we best even het begrip CAO uit, dat is een collectieve arbeidsovereenkomst en kan je best vergelijken met een contract. Het is een akkoord tussen de werknemers en de werkgevers. De drie vakbonden, ACV, ABVV en ACLVB mogen CAO's sluiten. Het VBO doet dit voor de werkgevers.
    CAO's gaan over lonen en extra voordelen, maar ze kunnen ook over andere thema's.
    Je hebt twee soorten CAO's:
    • de sectorale CAO, gesloten in het Paritair Comité van die sector. De ondertekenaars van een CAO mogen bij deze CAO vragen aan de koning om die de ondertekenen en zo komt die in het staatsblad. Deze CAO's gelden in gans de sector.
    • Bedrijfs-CAO: per bedrijf, deze gelden dan ook enkel binnen het betreffende bedrijf.
  • Controle
    De Vakbondsafvaardiging let op de naleving van de sociale wetgeving en CAO's. Het arbeidsreglement en de individuele arbeidsovereenkomsten in de onderneming behoren ook tot zijn bevoegdheid. Degene die het hoofdstuk over de ondernemingsraad al hebben gelezen weten dat dit ook de bevoegdheden zijn van de OR. Doch doet men geen dubbel werk wat de VA treedt eisend op, soms met acties. De OR daarin tegen is een overlegorgaan. Toch is een goede communicatie tussen de VA's, CPBW-leden en OR leden zeker nodig om de wensen van de WN's te behartigen.
  • Dienstverlening en audiëntierecht
    De afgevaardigde helpt de werknemers en gaat klagen bij de werkgever als de werknemers een klacht hebben over de arbeidsvoorwaarden en arbeidsomstandigheden. De vakbondsafgevaardigde heeft het recht om gehoord te worden. De werkgever is verplicht om de VA te ontvangen ( het zo genaamde audiëntierecht )
  • Informatie
    De VA's hebben recht op alle informatie over de onderneming om hun taken goed te kunnen uitoefenen. Want men kan moeilijk onderhandelen als je geen informatie krijgt. Een vlotte samenwerking met het CPBW en de OR zorgt er ook voor dat de VA veel informatie formeel of informeel krijgt.
  • Voorlichting van het personeel
    De VA heeft het recht om schriftelijke en mondelinge mededelingen te doen. Op voorwaarde dat deze van syndicale aard zijn. De VA kan om een mondelinge mededeling te zeggen tegen de werknemers een voorlichtingsvergadering beleggen. Mits toestemming van de werkgever. De werkgever kan dit weigeren op voorwaarde dat hij een goede reden voor de weigering kan voorleggen.
  • Onthaal van nieuwe werknemers
    De VA is verantwoordelijk voor het syndicaal onthaal. Hij stelt zichzelf en de leden van de ondernemingsraad en het comité voor preventie en bescherming op het werk voor. Wel is de VA niet verantwoordelijk voor het algemeen onthaal. Daarmee wil ik zeggen dat het arbeidsreglement, de veiligheidsmaatregelen… moeten uitgelegd worden door de directie of een afgevaardigde van de directie.
  • De syndicale actie
    De VA heeft het recht om op te roepen tot acties zoals pamfletten uitdelen, prikacties, staken, piket slaan… Elke vakbond heeft hier voor zijn eigen afspraken met de VA's.

5. Wat als er geen ondernemingsraad en comité voor bescherming en préventie op het werk in mijn onderneming is?
In kleine bedrijven waar er comité voor bescherming en préventie op het werk is, neemt de VA die taak over. In de ondernemingen waar er geen OR is neemt de VA niet alle taken over want deze bevoegdheden zijn vooral sectoraal bepaald. Toch liggen een aantal zaken vast, we zetten ze voor u op een rijtje:

  • Het vastleggen van de data van de jaarlijkse vakantie
  • Opstellen en wijzigen van het arbeidsreglement
  • Het informatierecht over de algemene vooruitzichten en de tewerkstellingsproblemen.
  • Toezicht over alles omtrent lonen en uitkeringen
  • Ondernemingen zonder OR die een sociale balans moeten opmaken moeten deze afgeven aan de VA.

6. De bescherming van de vakbondsafgevaardigde
De VA is wel degelijk beschermd, maar niet wettelijk. De VA's zijn beschermd door de CAO's: een conventionele bescherming. Enkel de VA's die ook de taken van de OR en/of CPBW op zich nemen zijn ook wettelijk beschermd. Belangrijk om te weten is dat enkel de VA's beschermd zijn, wordt op jouw bedrijf gewerkt met een VA-verkiezingen dan is het belangrijk om te weten dat de kandidaten niet beschermd zijn.

Redactie: Thomas Heynderickx
Eindredactie: Pieterjan Viaene & Frederik Misplon

ZoekenMeer info

Het Weer

Recensies

Nieuws

Cartoons