Tekst vergroten Tekst verkleinen

Advertentie

De overheidsbedrijven

Knack stelde onlangs zijn politieke encyclopedie (2003 - Deel 1), Wegwijs in het federale België, voor. De redactie & uitgever van Knack gaf ons de toestemming om de tekst over de overheidsbedrijven over te nemen.
Welke overheidsbedrijven zijn er? Wie heeft er de touwtjes in handen? Welke diensten leveren deze overheidsbedrijven? Hoe moet het in de toekomst verder met deze bedrijven? Wij brengen u het antwoord...






Belgacom (http://www.belgacom.be)
Belgacom, de opvolger van de voormalige RTT, is een geprivatiseerd overheidsbedrijf dat kerngezond is. De Belgische overheid bezit 50% en één aandeel, de rest behoort toe aan het consortium ADSB Telecommunications, dat drie internationale telecomoperatoren vertegenwoordigt: Het Amerikaanse SBC, Singapore Telecom en het Deense TDS (waarvan SBC bijna 42% bezit). Tot dit consortium behoren voorts nog drie Belgische financiële groepen: KBC, Dexia en Sofina.
Na verschillende afgesprongen fusie-en overnamepogingen lijkt Belgacom een beursgang te overwegen – wat voor de staatsbegroting goed zou uitkomen. Na het plotse overlijden van Belgacom-hoofd John Goossens wordt de telecomgroep sedert begin 2003 geleid door Dider Bellens, de in luxemburg wonende aissistent van de Belgische topfinancier Albert Frère. Bestuursvoorzitter is Jan Coene, topman van de Ieperse machineproducent Picanol. Zij leiden een internationaal opererende groep die schuldenvrij is en nettowinst draait.
Belgacom houdt stand op de geliberaliseerde telefoonmarkt. Zijn ADSL – internetaansluiting is een succes, de mobiele telefoon Proximus blijft ondanks de hevige concurrentie populair en via Skynet opereert de telecomgroep op het internet. De geconsolideerde omzet gaat over de vijf miljard euro.
Belgacom heeft ongeveer 19.000 medewerkers.

President en CEO: Dider Bellens (Brussel – 9 juni 1955)

  • Handelsingenieur aan de Université LIbre de Bruxelles, Ecole De Commerce Solvay
  • Deloitte & Toche: auditor (1978-’81)
  • Groep Brussel Lambert: financieel directeur (1981-’85)
  • Pargesa Holding (Genève): adjunct directeur (1985-’92)
  • Groep Brussel Lambert: gedelegeerd bestuurder (1992-‘2000)
  • RTL Group (Luxemburg): CEO (2000-2003)
  • Belgacom: president en CEO (2003- )

Belgocontrol (http://www.belgocontrol.be)
Belgocontrol is een autonoom overheidsbedrijf dat als het ware optreedt als de verkeerspolitie voor het Belgische luchtruim en de vliegbewegingen controleert boven Zaventem en de regionale luchthavens. Ook geeft het bedrijf weerkundige informatie voor de luchtvaart en verstrekt het telecommunicatie- en andere gespecialiseerde diensten.
Belgocontrol is een vrij jong overheidsbedrijf. Het werd pas in 1998 opgericht om de taken over te nemen van het departement luchtvaardigheid van de Regie der Luchtwegen, die toen werd opgeslorpt door BIAC. Belgocontrol telt een duizendtal medewerkers. Gedelegeerd bestuurder is Jean-Claude Tintin, voorzitter is Charles-Louis d’Arenberg.

BIAC (http://www.biac.be)
BIAC staat voor Brussels International Airport Company en is de beheerder van Zaventem. Het werk van die naamloze vennootschap naar publiek recht gaat van het toekennen van de slots voor de vliegtuigen, over het verhuren van winkels in het luchthavengebouw en het onderhoud tot het beheren van het vastgoed.
Dit ingewikkelde overheidsbedrijf is ontstaan uit de fusie van de vroegere Regie der Luchtwegen en de BATC, een vennootschap die werd opgericht omdat de overheid privé-investeerders nodig had voor de uitbreiding van het luchthavengebouw. In BIAC zijn, naast de overheid als meerderheidsaandeelhouder, nagenoeg alle Belgische financiële instellingen betrokken. Reden waarom Pierre Klees uit de Generale-familie voorzitter van de raad van bestuur is. In die raad zitten onder meer nog Luc Betrand van de holding Ackermans & Van Haaren, Luc Onclin, de ex-topman van Dexia en de eeuwige Etienne Davignon. Het staat in de sterren geschreven dat BIAC vroeg of laat naar de beurs trekt.
Gedelegeerd bestuurder van BIAC is Luc Van Den Bossche, de voormalige socialistische minister.

Delcredere (http://www.delcredere.be)
Bij het grote publiek is de Delcredere-dienst niet bekend, in het exporterend bedrijfsleven des te meer. De in 1921 opgerichte overheidsinstelling verzekert bedrijven tegen politieke en commerciële risico’s op exportmarkten. De dienst vergoedt bedrijven voor de opzegging van bestellingen of de niet-betaling van facturen. Politieke risico’s, meestal op verre exportmarkten, zijn staatsgrepen, oorlogen, onvoorziene beslissingen van de overheid of een algemene verstoring van het financiële en economische circuit zoals devaluaties, bankcrisissen, handelsbelemmeringen.
Delcredere heeft ongeveer 670 klanten die zich in de verre export wagen en daar speciale risico’s lopen. Slechts ongeveer 50 daarvan zijn grote bedrijven. Bekend is dat de wapengroep FN uit Herstal een vaste klant is. De meeste zijn kleine en middelgrote ondernemingen. Bij zijn oprichting was Delcredere een dienst van het ministerie van Economische Zaken. Vandaag is het een zelfstandige openbare financiële instelling onder staatsgarantie. Yves Windelincx is directeur-generaal, Jean-PIerre Pauwels is voorzitter van de raad van bestuur.

Nationale Loterij (http://www.nationale-loterij.be)
De Nationale Loterij haalt een omzet van zowat één miljard euro per jaar – de trend is dalend. De helft van de ontvangsten gaat naar de winnende kansspelers. De staat int een kleine 90 miljoen euro monopolierente. Een klein kwart van de omzet wordt via subsidies verdeeld, met bijzondere aandacht voor initiatieven op het gebied van ontwikkelingssamenwerking. Voorts is de onderneming een bekende sponsor, onder meer van zijn eigen Lotto-wielerploeg.
Het kansspelenbedrijf van de staat is ontstaan uit de financiële malaise in Belgisch Congo. De Koloniale Loterij, die in 1934 van start ging, moest het begrotingsdeficit wegwerken.
In 2002 heeft de toenmalige minister van Overheidsbedrijven Rik Daems(VLD) de parastatale omgevormd tot een naamloze vennootschap van publiek recht. Zijn kabinetchef Joseph-Emile Vandenbosch werd gedelegeerd bestuurder van de vernieuwde Nationale Loterij.

Nationale Maatschappij der Belgische Spoorwegen (http://www.b-rail.be)
De Nationale Maatschappij der Belgische Spoorwegen vervoert jaarlijks 160 miljoen reizigers en 60.000 ton goederen, over 3454 kilometer spoor. De NMBS spoort daarbij diep in het rood.
De naamloze vennootschap volgens publiek recht is 77 jaar oud. Haar eerste taak is de openbare dienstverlening voor rekening van de Belgische Staat, met name het binnenlandse vervoer van reizigers en het onderhoud en de instandhouding van het spoorwegnet. Al haar andere taken moeten worden uitgevoerd volgens commerciële principes. Dat geldt onder meer voor de NMBS-dochter ABX Logistics, die zwaar verlies maakt. Om die reden wordt de “pakjesvervoerder” op termijn aan een industriële partner gekoppeld.
Terwijl het spoorwegverkeer in Europa geleidelijk aan liberaliseert, verkeert de NMBS in een overlevingscrisis. De uit de privé-sector gerekruteerde manager Karel Vinck heeft van de overheid de opdracht gekregen de spoorwegmaatschappij te redden. Zijn plan “Move 2007” beoogt de productiviteit met 30 procent te verhogen, wat 10.000 van de ruim 40.000 banen kan kosten. Daarnaast plant de regering de historische schuld van 7.2 miljard euro over te nemen. Men is het er namelijk over eens dat de zware financiële nood van de NMBS een gevolg is van het feit dat de overheid de opgelegde sociale verplichtingen onvoldoende subsidieert en dat de maatschappij, in tegenstelling tot wat in buurlanden gebeurde, zelf de investeringen voor de aanleg van de hogesnelheidslijnen moest dragen.
De NMBS wordt geleid door een raad van bestuur die volgens de politieke verhoudingen is samengesteld. Met ruim 80 procent aangeslotenen is de vakbondsaanwezigheid in de spoorwegmaatschappij dominant.

Gedelegeerd bestuurder NMBS: Karel Vinck (Aalst – 19 september 1939)

  • Burgerlijk ingenieur elektromechanica aan de Katholieke Universiteit Leuven
  • Post-universitair programma production management aan de Universiteit Gent
  • Master of Business Administration aan de Cornell University (Verenigde Staten)
  • Fina Engineering (1965-’69)
  • Eternit S.p.A. Italie: organisatieconsultant (1971- ’69)
  • Eternit S.p.A. Italie: gedelegeerd bestuurder (1973-’75)
  • Eternit nv: gedelegeerd bestuurder (1975-’78)
  • Compagnie Financière Eternit: gedelegeerd bestuurder (1978-’83)
  • Bekaert Groep: algemeen directeur (1983-’85)
  • Union-Minière (thans Umicore): gedelegeerd bestuurder (1994-2000)
  • SCR-Sibelco: voorzitter uitvoerend comité (2000-’02)
  • NMBS: gedelegeerd bestuurder (2002- )
  • Trends’ Manager van het Jaar (1994)
  • Voorzitter Vlaams Economisch Verbond (1997-2000)

Het participatiefonds (http://www.fonds.org)
Het doel van de openbare instelling Participatiefonds is het bevorderen van het zelfstandig ondernemen. Daartoe verstrekt het fonds goedkope en achtergestelde leningen (gelijk aan het eigen vermogen) aan werkzoekenden die een eigen onderneming oprichten, zelfstandigen en KMO’s in startfase en/of expansie, kandidaat-overnemers van een onderneming en sociale-uitkeringstrekkers die hun eigen job willen creëren. Aldus heeft de instelling een economische opdracht en een sociale taak: de bestrijding van de werkloosheid en steun aan het economisch initiatief van kansarmen.
Het Participatiefonds is een soepele financiële instelling, aangezien het als overheidsorgaan niet onderworpen is aan de strenge solvabiliteits- en risicoregels voor de banken. De uitstaande kredieten schommelen rond de 200 miljoen euro. Het fonds opereert in nauw contact met de verenigingen van de KMO’s en zelfstandigen. Roger Mené, voorzitter van de Union des Classes Moyennes, is er de voorzitter van.

De Post (http://www.depost.be)
Met de onafhankelijk van België werd De Post een staatsbedrijf. Vandaag is die “administratie” een autonoom overheidsbedrijf, een naamloze vennootschap met de staat als enige aandeelhouder. De Post is met ruim 42.000 medewerkers de grootste werkgever van het land. Jaarlijks verwerkt zij 3,7 miljard zendingen en in haar 1352 postkantoren – het dichtste commerciële netwerk van het land – verkoopt zij niet alleen postproducten, maar ook de financiële producten van de Bank van De Post (met Fortis) en de Verzekering van De Post (met Axa).
De geconsolideerde omzet gaat naar 2 miljard euro. Maar in 2002 werd voor het eerst verlies geboekt. De financiën zijn zo gammel dat bij de overheid een lening van bijna 300 miljoen euro moest worden aangegaan, gewoon om voort te kunnen werken. De belangrijkste oorzaak van de zwakke gang van zaken is de achteruitgang van de brievenpost, thans nog 81 procent van de omzet, onder druk van het elektronische verkeer.
De diversificatie via Taxipost, eXbo (documenten), Asterion (elektronisch beheer), deltaMedia (uitreiking van kranten), Vicindo (marketing) en Certipost (beveiligde communicatie) heeft de Post totnogtoe veeleer verzwakt dan versterkt. Pierre Klees, de voormalige Generale-man die de luchthavenbeheerder BIAC voorzit, is ook voorzitter bij De Post. Maar het is gedelegeerd bestuurder Johnny Thijs die de reorganisatie van de onderneming moet uitwerken. Dat stelt niet geringe sociale problemen, met frequente stakingen. De tijd dringt, want de liberalisering van de postdiensten in Europa schrijdt voort.

Gedelegeerd bestuurder De Post: Johnny Thijs (Sint-Truiden – 8 mei 1952)

  • Economie aan de Economische Hogeschool Limburg
  • International marketing aan de Columbia University (Verenigde Staten)
  • Vanderelst (Rothmans): product & marketing manager (1974-’81)
  • Masterfoods (Mars Inc.): marketing & sales manager (1981-’86)
  • Côte d’Or-Jacobs Suchard: corporate marketing en general manager (1986-’91)
  • Interbrew: executive vice-president, CEO Europa, Azië en Afrika (1991-2000)
  • Terbeke: CEO (2000-’02)
  • Gedelegeerd Bestuurder De Post (januari 2002- )

De Regie der Gebouwen (http://www.buildingsagency.be)
De Regie der Gebouwen, opgericht in 1971, is geen echt overheidsbedrijf, maar een parastatale. Zij zorgt voor de huisvesting van de federale ministeries en, bij contract, voor sommige internationale instellingen als de NAVO en de Europese school. Het dagelijks werk van de bijna 2000 medewerkers bestaat uit het administratieve en technische beheer en het onderhoud van het grootste deel van het federale gebouwenpark, in eigendom of in huur. De Regie der Gebouwen maakt bouwkundige en technische studies op, treedt op als bouwheer en volgt de uitvoering van de bouwwerkzaamheden op.
Met ruim 1200 gebouwen in eigendom (circa 6 miljoen m²) en zo’n 600 gehuurde gebouwen (ongeveer 2 miljoen m²) is de regie een van de belangrijkste vastgoedagentschappen van het land. Behalve de kantoren “bezit” de Regie ook nog talrijke monumenten, zoals de Congreskolom. Die hebben geen waarde in de vastgoedportefeuille, maar moeten uiteraard wel worden onderhouden. De Regie der Gebouwen wordt geleid door directeur-generaal Hans Evenepoel.

Overgenomen, met toestemming van auteur & uitgever, uit Knacks Politieke Encyclopedie 2003 (deel 1)

ZoekenMeer info

Het Weer

Recensies

Nieuws

Cartoons